فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٥٨ - اوصاف در مثل افلاطونى

چه آنكه بديهى است هر كدام از مثل نوريًّه خود فردى هستند همچون افراد اين عالم‌

كه كلٍّى طبيعى بر هر دو حمل مى‌شود بلكه منظور از اين اصطلاح در اين مقام سعه‌

وجودى و احاطه بافراد عالم ناسوت است چنانچه وقتى فلك را به اين كلمه متًّصف‌

مى‌نمايند همين معنا مرادشان است.

قوله: و ذلك هو المثل لهذه الخ: كلمه مثل در اين عبارت بكسر ميم و سكون‌

ثاء است و حاصل مرام مصنًّف در اين مقام اين است:

صاحب اسفار مثل نورًّيًّه را با افراد عالم طبيعت بحسب ماهيًّت و لوازم آن‌

متًّفق دانسته و فرموده:

بنابر اينكه وجود اصيل باشد و در آن تشكيك قائل شويم و حركت جوهريًّه‌

را امضاء نمائيم هيچ اشكالى ندارد كه بعضى از افراد حقيقت واحدى مادًّى باشد

« افراد عالم طبيعت» و بعضى ديگر مجرٍّد « مثل نوريًّه» و سپس در مقام انتقاد شيخ‌

اشراق گفته اينكه شيخ مثل را با افراد از نظر ماهيًّت و لوازم آن مختلف دانسته تنها

مناسبتى بين آنها قائل شده از نظر ما صحيح نيست مرحوم مصنًّف اگرچه در رأى با

صاحب اسفار موافق بوده و مرام ايشان را اختيار نموده است ولى انتقاد ايشان را

قبول نداشته و بنحوى از شيخ اشراق دفاع نموده و او را در عقيده مزبور با خود و

صاحب اسفار همراه مى‌نمايد كه ذيلا تقرير مى‌شود.

شرح عربى: و ظنًّى انًّ الشًّيخ ايضا لا يكتفى بمجرٍّد المثاليًّة و الانموزجيٍّة و المقصود

من بعض عباراته الموهمة التًّنزية عمًّا هو من خصائص عالم المادًّة و

ايضا ممًّا تمسٍّك به فى حكمة الاشراق قاعدة امكان الاشرف فى وجود

هذه الانواع النًّوريًّة المجرٍّدة و المشهور انًّ شرط اجراء القاعدة ان‌

يكون الاشرف و الاخسًّ من نوع واحد حتًّى يلزم من امكان الاخسً‌

امكان الاشرف فلو كانا من نوعين لجاز ان يقال عدم صدور الاشرف‌

قبل الاخسًّ لعلًّه لامتناع ماهيًّة لكنًّه « س » لم يعبأ بهذا الشًّرط فى‌

الهيًّات الاسفار و كان الشًّيخ الاشراقى ايضا لا يقول بهذا الشًّرط حيث‌

يستدلًّ كما سنذكره بوجود النًّور المدبًّر على وجود النًّور القاهر و النًّفس‌