فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٣٩ - تضعيف مذهب مشائين در نحوه كثرت عالم اجسام

سلطان بدن يعنى قلب است عينا زندگانى عالم اجسام مرهون وجود شمس‌

مى‌باشد.

و امّا ثالثا: طبق تقريرى كه از مرام مشّائين گذشت جسم فلك دوّم كه‌

فلك ثوابت و فلك البروجش گويند مستند است به عقل ثانى پس بايد در عقل ثانى‌

كه علّت است از جهات كثيره و وجود عديده مقدارى باشد كه وافى به صدور

جهات متكثّره در معلول يعنى فلك هشتم باشد و حال آنكه چنين نيست زيرا جهات‌

صادره و انجم موجوده در اين فلك در كثرت بحدى هستند كه لا يحصيها الّا اللّه‌

تعالى و لا يحيط عليها الّا خالقها و بارئها در حالى كه جهات در عقل دوّم را دوازده‌

تا هيجده گفته‌اند.

پس در نتيجه بايد كثرت اين عالم هستند به عقول عرضيّه و قواهر متكافئه‌

باشد تا لوازم باطله ثلاث پيش نيايد.

قوله: هو رخش: مرحوم ميرزا رضا قلى خان هدايت در انجمن آراى ناصرى‌

در انجمن بيست و سوّم نمايش نهم مى‌فرمايد:

هو رخش با اوّل مضموم و واو مجهول و راء مفتوح بخاء زده بمعناى آفتاب‌

است و اين لغت در اصل هور رخش بوده چه هور به معناى آفتاب و رخش بمعناى‌

تابنده‌گى مانند رخشان و يك راء را محذوف كرده‌اند انتهى.

متن: « ٥٤٤، ٥٤٣، ٥٤٢ »