فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٢٩ - رأى افلاطون و بطلان آن

براى ماهيّت و ثبوت وجود تبعى در قبال ثبوت وجود اصيل است و اين مبنا بلحاظ

اينكه مرجعش به اصالت ماهيّت است باطل مى‌باشد و بنابر مذهب منصور كه‌

اصالت وجود باشد ماهيّات بتاتا ثبوت ندارند نه بوجوداتها الخاصّه و نه بوجوداتها

التّبعى.

قوله: الّا ان يصطلحوا ان يطلقوا الخ: يعنى مگر اينكه اصطلاح ايشان اين‌

باشد كه يك مرتبه از وجود را بنام ثبوت خوانند و آن وجود ماهيّات باشد كه از اين‌

وجود، بوجود اسم نبرده بلكه اطلاق ثبوت مى‌كنند و از ثبوت اعيان ثابته و اعدام ازليّه‌

را قصد مى‌نمايند و البتّه در اين صورت منازعه در تسميه و اصطلاح است و از باب‌

اينكه لا مشاحة و لا منازعة فى الاصطلاح نزاع باينجا ختم مى‌شود.

رأى افلاطون و بطلان آن‌

٣- رأى افلاطون: افلاطون معتقد است مناط علم باريتعالى به اشياء

عبارتست از صور مجرّده موجوداتى كه قائم بذات بوده و بر اشياء مقدّم و از ذات‌

حضرتش منفصل و زائد بر آن است و از آنها به مثل نوريّه نام برده.

البتّه در شرح مرام افلاطون و اينكه مراد ايشان از مثل نوريّه چيست عبارات‌

حكماء مشوّش است:

شيخ الرّئيس مى‌فرمايد: سقراط و شاگردش افلاطون براى موجودات عالم‌

ناسوت صور عقلائى قائل شده‌اند كه اين صور هرگز در معرض زوال و فنا نبوده و آن‌

صور مثل اشياء مى‌باشند.

محقّق داماد در اين‌باره مى‌فرمايد: مرتبه استقرار و ثبوت ماديّات داثره و

فانيه در علم حقتعالى بنحو مثول و ابديّت بوده و از آن بمثل الهيّه تعبير مى‌كنند و صور

روحانيات معلّقه در متن دهر را كه نه در زمانند و نه در مكان مثل معلّقه گويند.

و صاحب حكمة الاشراق نيز چنين مى‌گويد: مثل معلّقه با مثل افلاطونى‌

فرق دارد زيرا مثل افلاطونى ثابت و نور محض است و محل آنها عالم انوار مى‌باشد

ولى مثل معلّقه در عالم اشباح مى‌باشد.

وى معتقد است كه مثل افلاطونى همان عقول عرضيّه است چنان چه‌