فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٤٢ - فصل تطابق عالم محسوسات با عالم معقولات

الطّبيعة، اظلال تلك النّسب النّوريّة، و الهيئآت المعنويّة.

و صنم لزينة، و كمال، جا زبرجا، فهو، كان لنور ربّه انموزجا كهذه‌

الالوان، العجيبة الّتى، فى رياش، الطّاوس بل كلّما، يقع من الهيئآت‌

الانيقة، فى العالم المحسوس.

و النّور، القاهر، فى، صنمه، الغاسق حكمه، من القهر و الحبّ و

نحوهما، انسحب فغاسق عليه قهر قد غلب، اذ ربّه قد غلب عليه‌

القهر، اما رأيت انّ شمسا و قمر نورهما نور النّجوم قد بهر.

و غاسق، غلب عليه، حبّ و ما، اى غاسق، ذلّ معه، اى مع الحبّ‌

او المعنى انّ غاسقا يصحبه ذلّ، كزهرة، فانّها كوكب العشق و المحبّة،

و الامّهات الاربعة، الّتى، يصحبها الذلّ و الانقياد للاباء السّبعة.

ترجمه و شرح فارسى:

فصل تطابق عالم محسوسات با عالم معقولات‌

قبلا گفتيم عقول متكافئه ارباب انواع براى عالم محسوسات مى‌باشند و

چون بين ربّ و مربوب ارباب لازمست بلكه تبعيّت مربوب از ربّ از لوازم ضرورى‌

محسوب مى‌شود لاجرم تمام نسب وضعيّه و هيئآت محسوسه‌اى كه در عالم طبيعت‌

و اقليم عناصر واقع است به متابعت نسب نوريّه و هيئآت معنويّه‌اى كه در نشئه عالم‌

عقول موجودند و از باب مثال اجسام بى‌بهائى مانند چوب، خاك و سنگ كه در اثر

فعل و انفعالات اجرام علوى و سفلى چه بسا بجواهر قيمتى چون ياقوت و عتيق و

معادن پر ارزشى چون طلا و نقره مبدّل مى‌شوند و از مرتبه نقص بكمال مى‌رسند

بى‌ارتباط بعالم عقل نبوده بلكه مى‌توان اين تكامل را نمونه‌اى از نور و تابش ربّ‌

النّوع احجار و عناصر ارضى دانست چنانچه رنگهاى زيبا و شگفت پرهاى طاوس‌

بلكه تمام زيبائيهاى عالم طبيعت و محسوسات نظير اشكال عجيبه و اصوات حسنه و

الحان و نغم مطربه مربوب اربابى هستند كه در عالم مادّه و ظاهر نمايانگر آنها

مى‌باشند.

و بعد از تذكّر اين نكته و اينكه متابعت عالم محسوسات از عقول عرضيه و