فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٢٨ - فصل تمايز اشعة عقليه

فاء: تفريع.

جائت: فعل ماضى و « القواهر » فاعلش است.

قسمين: منصوب بنزع خافض است و تقدير « على قسمين» مى‌باشد.

من: بيانيّه.

انوار: مجرور به « من » ، متعلّق باستقرّ، موصوف و كلمه « اعلين » صفت آن‌

است.

باء: بمعناى مع.

ترتيب زكن: صفت و موصوف.

ترجمه: از هر كدام از اشراقات و مشاهدات بتنهائى، عقلى حاصل مى‌شود و از

تركيب اين دو با جهاتى چون « قهر، حبّ، فقر و غناء» در حالى كه اين جهات تارة

مفرد و تنها بوده و اخرى دو تا يا بيشتر نيز عقلى حاصل مى‌گردد.

زيرا براى هر عقل سافلى نسبت به عقل عالى، كوچكى و محبّت و عشقى‌

است در حالى كه عقل عالى از سافل مستغنى بوده و بر آن قاهر نيز مى‌باشد.

پس عقول و قواهر بر دو قسم هستند: انوار عاليه بترتيبى كه بين آنها است و

قسم دوّم در ابيات بعدى ذكر شده است.

شرح عربى:

غرر

فى فذلكه ما ذكرو

هى كيفيّة الطّبقة العرضيّة من الطوّليّة و غير ذلك:

فكان، تامّة، من كلّ من اشراقات، ذكرت، عقل كما، كان عقل،

من المشاهدات، الّلام لاستغراق، فردا و بالجهات، اى مع الجهات،

فردا و مثنى، حالان من الجهات، كالقهر و الحبّ و فقر و غنى، امثلة

للجهات يعنى يحصل من كلّ اشراق و مشاهدة فردا عقل و منهما

مركّبين عقل و من الاشراق مع القهر شيئ و منه مع الحبّ شيئ و منه‌

معهما جميعا شيئ و هكذا.