فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٩٥ - فصل مراتب علم حقتعالى

افاضة الصّور على الاجرام.

و صور قامت به، اى بالقلم قيام صدور بلا واسطة او بواسطة، قضاء

حتم، اى قضاء حتمىّ لا يردّ و لا يبدّل.

و للاشارة الى انّ المراد بالصّور القضائيّة ليس الصّور الكلّيّة القائمة

بالعقل بنحو الأرتسام كما يقول به المشّائون بل المراد بها المثل النّوريّة

و صفناها بقولنا: و صورا، طبيعيّد لافراد كونيّة.

ما تحت كلّ صورة، من الصّور القضائيّة و هو المثال النّورى الّذى‌

يقال له « ربّ النّوع» جمعها، اى جمع كلّ صورة تلك الصّور و فعليّاتها

و كمالاتها، بوحدة، اى بنحو الوحدة و البساطة، ضرورة، و وجوبا

لانّ معطى الكمال غير فاقد له.

ترجمه: مرحوم مصنّف مى‌فرمايد:

كلمه « من » در « فالكلّ من نظامه الكيانى» بيانيمه بوده و مقصود از « نظام‌

الكيانى» عالم كون و وجود است كه اينعالم از نظام ربّانى ناشى مى‌شود.

و منظور از « نظام ربّانى» عالم علم مى‌باشد چنانچه حضرات گفته‌اند:

عالم ربوبى جدّا فسيح و گسترده است.

البتّه مقصودشان از عالم ربوبى نشئه و عالم علم مى‌باشد.

و در اينقول ما اشاره است باينكه ممكن نيست نظامى اشرف از اين نظام‌

مشابه وجود داشته باشد زيرا نظام موجود ظلّ و سايه وجودى است كه جميل على‌

الاطلاق مى‌باشد.

سپس در ذيل « و الممكن الاقرب الاشرف» مى‌فرمايد:

مراد از آن عقل اوّل است كه به قلم خوانده شده و وجه تسميه‌اش بقلم‌

اينستكه واسطه است براى افاضه شدن جميع صور مادونش و بهمين اعتبار و وجه‌

مى‌توان تمام عقول را اقلام خواند منتهى عقل اوّل قلم اعلى است.

و جهت آنكه عقول اقلام مى‌باشند اينستكه تمام وسائط افاضه علوم بر

نفوس كلّيّه و جزئيّه و نيز افاضه صور بر اجرام مى‌باشند.