فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١١٤ - جواب مصنف(ره) از شبهه ابن كمونه

اينصورت معناى واحد مشترك يعنى قدر مشترك بين مصاديق محكى‌عنه و

مأخوذمنه فقط مى‌باشد زيرا خصوصيّات مصاديق تمام ملغات مى‌باشند و شرح اين‌

معنا در اوائل امور عامّه با آنچه متعلّق بآن بود گذشت.

شرح فارسى:

توضيح‌

سپس در تعقيب كلمات قبل مى‌فرمايد:

اگر كسى پرسد پس در موارد سه‌گانه‌اى كه قبلا نقل كرديد جامع انتزاعى‌

و قدر مشترك بين مختلفات را چگونه و بچه اعتبار بايد انتزاع نمود و از چه راه‌

مى‌توان از اشكال و شبهه ابن كمونه رها شد و بچه حيله متوسّل شويم و از محذور

تركيب در واجب مستخلص گرديم؟

در جواب گوئيم در موارد مذكور انتزاع جامع و قدر مشترك به سه صورت‌

ممكن است تصوّر شود:

١- آنكه مختلفات باعتبار اختلاف و تعدّدشان منشاء انتزاع قدر جامع‌

بشوند.

٢- آنكه متخلفات بملاحظه جهت اشتراكشان منشاء واقع شوند.

٣- آنكه منشاء انتزاع نفس جهت مشترك باشد نه امور مختلفه به اعتبار

اين جهت.

امّا صورت اوّل: به بداهت عقلى مستحيل و قابل تفوّه نيست.

و امّا صورت دوّم: اگرچه مانند صورت اوّل نبوده ولى در عين حال خالى‌

از اشكال نيست زيرا خصوصيّات مائزه افراد يا دخيل در انتزاع بوده و يا دخالتى ندارند

هر دو صورت باطل است و جهتش اين است كه اگر خصوصيّات مائزه در انتزاع‌

دخيل باشند قهرا جامع انتزاعى بر بعضى كه با آن متحّد است صادق بوده و نسبت به‌

ديگرى كه فاقد آن خصوصيّت است صادق نمى‌باشد.

و اگر خصوصيّات دخيل نباشند بلكه جامع بين آنها دخالت داشته باشد

پس همان جامع قدر مشترك مى‌شود و در نتيجه خصوصيّات از منشاء انتزاع بودن‌

خارج مى‌شوند.