فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٠٧ - جواب از دفع شبهه ابن كمونه

المحمول بالضّميمة و من عوارض الوجود و ليس كذلك بل العرضى‌

بمعنى الخارج المحمول و من عوارض الماهيّد كالشّيئيّة فانّها عرضيّة

للاشياء الخاصّة مع انّها تنتزع من نفس ذواتها فهى مستحقّة لحملها فى‌

ذواتها و لهذا جمع فى كلامها بين العرضيّة و بين الذّاتيّة حيث قال:

كلّ منهما واجب الوجود بذاته، فالمراد بالعرضيّة ما عرفت و بالذّاتية

الذّاتى فى باب البرهان لا الذّاتى فى باب ايساغوجى فدع هذا.

ترجمه: پس آنچه در دفع شبهه ابن كمونه گفته شده مدفوع است باينكه:

زمانى اين اشكال لازم مى‌آيد كه وجوب وجود عرضى بمعناى محمول‌

بالضميمه و از عوارض وجود باشد و حال آنكه چنين نيست بلكه عرضى بمعناى‌

خارج محمول و از عوارض ماهيّت همچون شيئيّت مى‌باشد چه آنكه شيئيّت عرض‌

اشياء خاصّه مى‌باشد مضافا باينكه شيئيّت از نفس ذوات اشياء انتزاع مى‌شود.

پس اشياء خاصّه ذاتا مستحقّ حمل شيئيّت مى‌باشند از اينرو ابن كمونه در

كلامش بين عرضيّت و ذاتيّت جمع نمود و گفت:

هر كدام از دو ماهيّت ذاتا واجب الوجود هستند.

پس مقصود از « عرضيّت » همان است كه دانسته شد و از « ذاتيّت » ذاتى‌

در باب برهان بوده نه ذاتى در باب ايساغوجى پس ذاتى باب ايساغوجى را ترك‌

كن و احتمالش را مده.

شرح فارسى:

توضيح‌

جواب از دفع شبهه ابن كمونه‌

قبل از اينكه متعرّض جواب شويم ذكر مقدّمه‌اى لازم بنظر مى‌رسد و آن اين‌

است:

محمولات منتسبه به موضوعات از دو حال خارج نيستند: