فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٣٢ - تقسيم عقول

موصوف مبتداء مؤخّر مى‌باشد.

عالم الحسّ: مضاف و مضاف‌اليه، مبتداء و « نمى الى الثّانى» خبر آن است.

ان: شرطيّه و جمله « انتمى » فعل شرط و « فليلزم » جواب آن است.

لام: بمعناى « الى » است.

اعلين: مجرور به لام، متعلّق است به « انتمى » .

ترجمه: عقول و قواهرى كه ارباب طلسمات هستند عقول عرضيّه و متكافئه نام دارند

و آن بر دو قسم است:

يك قسم عقولى هستند كه از مشاهدات صادر شده و قسم ديگر از اشراقات‌

حاصلند.

جهاتى كه مشاهدات هستند و از آن بنور شهود تعبير شده بر جهات اشراق‌

تفوّق و برترى دارند و از جمله همين انوار شهود محسوب مى‌شود مثل معلّقه.

و عالم حسّ را به ارباب صادره از اشراقات منتسب دانسته‌اند و اگر اين‌

عالم را به قواهر و عقول طوليّه نسبت دهيم لازمه‌اش مطلبى است كه در بيت بعدى‌

ذكر شده.

شرح عربى: و، من القواهر، الّلات ارباب الطّلسمات بدت، و هى، طبقة عرضيّة

تكافئت، اى لا تقدّم و لا تأخّر بالعلّيّة بينها، انّما هى علل الاجسام و

هى قسمان:

منها: القواهر، الّتى، صدرت، من، جهت هى، المشاهدات.

و بعضها: القواهر، الّتى، حصلت، من جهات هى، اشراقات.

المشاهدات يعلّو على الجهات الّتى هى الاشراقات و لّما كان عالم‌

المثال اشرف من العالم الحسّى لانّ ذلك كلّه حيوة و شعور لتجرّده عن‌

المادّة بخلاف هذا.

فمنه، اى من نور الشّهود العقول و الارباب الّتى بازاء، المثل المعلّقة.