فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٣٣ - عقول عرضيه و اقسام آن

و عالم الحسّ الى الثّانى، الى العقول و الارباب الّتى حصلت من‌

الاشراقات، نمى.

ترجمه و شرح فارسى:

عقول عرضيّه و اقسام آن‌

قسم دوّم از عقول، عقول عرضيّه است كه از آن به ارباب طلسمات و ربّ‌

النّوع اجسام نام مى‌برند و چنانچه قبلا گفتيم بين اين عقول ترتّب علىّ و معلولى‌

نبوده و هيچكدام بر ديگرى مقدّم يا مؤخّر نمى‌باشند و اين قسم از عقول خود بر دو

قسم هستند:

١- عقولى كه از جهات موسوم به مشاهدات صادر مى‌شوند.

٢- عقولى كه از اشراقات حاصل مى‌گردند.

و چون عالم مثال يعنى مثل معلّقه منتسب به قسم اوّل بوده و عالم محسوسات‌

و اجسام به قسم دوّم و بديهى است كه عالم مثال اشرف از عالم اجسام هست چه‌

آنكه سراپاى اين عالم حيات و شعور و تجافى از مادّه و لوازم آن است بخلاف عالم‌

ديگر لاجرم عقول صادره از جهات مشاهدى اشرف و اعلى مى‌باشند از قواهر

عرضيّه‌اى كه از اشراقات تحصّل مى‌يابند.

قوله: ارباب الطّلسمات: صاحب دستور العلماء گويد:

طلسم علمى است كه بواسطه آن كيفيّت تمزيج قواى عاليه فعّاله با سافله‌

منفعله دانسته مى‌شود تا بوسيله آن بتوان امر عجيب و غريبى را در عالم كون و فساد

ايجاد نمود و سپس مى‌گويد:

و در معناى آن اختلاف است و از ميان اقوال سه‌تا مشهور است:

١- طل بمعناى اثر و سم مخفّف اسم است بنابراى معناى آن اثر اسم‌

است.

٢- لفظ يونانى است بمعناى گره غير قابل گشودن.

٣- كنايه است از مسلّط شدن.

و بعد گويد: اين علم فرا گرفتنش بمراتب آسان‌تر است از تعلّم سحر و نزد

حكماء بعلم ليمياء معروف است انتهى.