فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٩٦ - فصل كيفيت پيدايش كثرت در عالم

بالفقر: جارّ و مجرور، متعلّق به « معط » .

لام: براى تقويت عامل است.

هيولى: مجرور، بلام، متعلّق است به « مط » مضاف و « العنصر »

مضاف‌اليه آن است.

بالوجوب: جارّ و مجرور، معطوف به « الفقر » .

لنفوس: متعلّق است به « معط » مقدّر.

صور: معطوف به « نفوس » است ولى بحذف عاطف.

فاء: تفريع.

للهيولى: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر مقدّم و « كثرة استعداد» مبتداء

مؤخّر است.

بحركات: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر مقدّم و « السّبعة الشّداد» مبتداء

مؤخّر است.

ترجمه: و همچنين عقل دوّم بواسطه تعقّل مبدئش مبدء است براى عقل سوّم تا برسد

بعقل دهم يعنى عقل فعّال كه منشاء حصول فيض در عناصر مى‌باشد به اين ترتيب‌

كه باعتبار جهت امكان و فقرى كه در او است هيولى و مادّه عالم عنصرى را اعطاء

مى‌نمايد و بلحاظ جهت وجوب و ضرورتى كه دارا است نفوس و صور عالم را ايجاد

مى‌نمايد.

و در نتيجه بايد گفت هيولاى عالم عنصرى داراى استعداد وافر و بى‌انتهائى‌

است براى قبول و پذيرش صور چنانچه افلاك سبعه نيز به واسطه حركات غير

متناهيه خود واجد تأثيرات بى‌حدّ و احصائى مى‌باشند.

شرح عربى: و هكذا، يصدر من كلّ عقل، عقل و فلك فيستوفى العقول التّسعة

الافلاك التّسعة، حتى لعاشر، من العقول، وصل، و هو العقل الفعّال‌

المكمّل للنّفوس النّاطقة، بحول اللّه و قوّته و اليه مفوّض كدخدائيّة

عالم العناصر باذن اللّه تعالى عند المشّائين كما قلنا: و الفيض منه فى‌

العناصر حصل، فذلك العاشر، بالفقر، كما تقدّم، معط لهيولى، عالم،