فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٠٣ - وجه تسميه به لوح محفوظ

است كه بنام لوح محو و اثبات ناميده مى‌شود.

و چنانچه با لحاظ كلّيّات اخذ شود كه در آن جزئيّات بطور مفصل مندرجند

آن مرتبه اسم رحيم و ربّ نفس كلّيّه است كه لوح قدر و لوح محفوظ و كتاب مبين‌

است.

ملاصدرا درباره لوح محو و اثبات گفته است.

صحائف آسمانى و الواح قدريّه يعنى قلوب ملائكه و نفوس مدبّرات علويّه‌

كتاب محو و اثبات مى‌باشند.

قدر

قدر در لغت بمعناى اندازه گرفتن و آفريدن نيز آمده ست و از نظر حكماء

عبارتست از تعلّق هر حالى از احوالى اعيان و موجودات به زمان و سبب معين.

مرحوم مصنّف مى‌فرمايد:

قدر بمثابه قضاء است با اين فرق كه قضاء صور كلّيّه قائمه بعقل مى‌باشد

ولى قدر صور جزئيّه قائمه بنفس جزئيّه منطبعه فلكيّه است يعنى صور موجودات در

عالم نفس كلّى بر وجه جزئى كه لازمه آن اوقات و اسباب خاصّ است.

شيخ مى‌گويد اختيار ما تابع حركات سماوى است كه موجب قصد ما

هستند و قدر همين است.

صاحب شوارق گويد:

مشيّت و اراده همان قلم و لوح حقتعالى است و قدر عبارت است از اندازه و

تحديد اشياء.

مير سيّد شريف مى‌گويد:

قدر عبارتست از تعلّق اراده ذاتى حقتعالى به اشياء در اوقات خاصّه.

پس از نظر مرحوم مصنف قدر عبارتست از صور جزئيّه اشياء در عالم نفس‌

سماوى كه مطابق با مواد خارجى شخصى است سپس فرموده اين صور از نظر

مشّائين مانند صور مرتسمه در خيال ما مى‌باشد يعنى قائم به نفس نبوده بلكه قائم‌

بنفس خياليّه فلكيّه هستند بنحو ارتسام و حلول ولى از نظر اشراقيّين قائم بذات و