فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٣٥ - عقول عرضيه و اقسام آن

يحف: صله و عائد براى « الّذى » .

امّا: شرطيّه.

الشّمس: مبتداء و « فهو ذو شرف» خبر آن است.

فاء: عاطفه بمعناى سببيّت.

انّ: از نواسخ و ضمير منصوب اسمش و « الطّلسم » خبر آن مى‌باشد.

للسّهرير: جارّ و مجرور، متعلّق به « الطّلسم » .

سلطان: مضاف و كلّ كوكب مضاف‌اليه آن است، معطوف است به الطّلسم‌

بحذف عاطف.

منير: صفت براى « كوكب » .

ليس: از نواسخ و « فى الثّانى» خبر مقدّم و « ما » اسم مؤخّر آن است.

من الجهات: جارّ و مجرور، متعلّق به « ليس » .

يفى: فعل و فاعل، صله و عائد براى « ماء » موصوله.

بثامن: جارّ و مجرور، متعلّق به « يفى » .

كثير: صفت براى « ثامن » .

انجما: تميز است از فاعل « كثير » .

ترجمه: اگر تكثّر اجسام منتسب به عقول طوليّه باشد لازمه آن اين است كه جسم‌

علّت جسم باشد و حال آنكه اين لازم منتفى است و نيز لازم مى‌آيد جسمى كه‌

علّت است بلحاظ عظمت و بزرگيش از جسم ديگر كه معلولست اشرف باشد و حال‌

آنكه فلك خورشيد در عين حالى كه از فلك محيط به آن كوچكتر است معذلك از

آن اشرف ات زيرا اين فلك « فلك شمس» طلسم براى اعظم انوار طبقه عرضيّه‌

يعنى « سهرير » مى‌بشد و نيز سلطان و فرمانرواى تمام كواكب نورانى است.

و نيز در عقل ثانى از جهات متكثّره مقدارى نيست كه وافى و مساوى با

انجم كثيره در فلك هشتم باشد.

شرح عربى: و ان لاعلين، اى الى القواهر الطّوليّة، انتمى، كما زعمه المشّائون،

فيلزم علّيّة الجسم لجسم، لانّ بين عللها ح ترتّبا علّيّا و معلوليّا فلابدّ ان‌