فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٢١ - فصل عموم قدرت حقتعالى و انكار ثنويه و معتزله

از وجوه مذكوره در نطم چون توهّم جبر شده نعوذ باللّه منه از اينرو درصدد آن‌

برآمديم كه بيان كنيم مراد ابطال تفويضى است كه مستلزم شرك خفى مى‌باشد و

حقّ همان مذهب اهل حقّ است كه از ائمّه طاهرين عليهم السّلام رسيده يعنى نه‌

جبر و نه تفويض بلكه امر بين امرين چنانچه با قول خود بآن اشاره كرده و گفته‌ايم:

شرح فارسى:

توضيح‌

٥- تمام افعال و حركات صادره از موجودات بالاخصّ انسانها به‌

قدرت كامله او است نه اينكه تفويض به آنها شده و خودشان مستقلّا فاعل باشند

زيرا در صورت تفويض افعال به ايشان تالى فاسد و امر مستحيلى را بدنبال دارد و آن‌

تفويض ذات است به ايشان.

شرح و توضيح‌

بقاء و استمرار بدن و روح يا به ملكات حميده است در صورتى كه خلقت‌

آن از عالم علّيّين بوده و يا بملكات رذيله است در صورتى كه خلقتش از وادى سجّين‌

فصول الحكمة، شرح فارسى بر منظومه (مبحث الهيات) ؛ ج‌٣ ؛ ص١٣٢١

شد و قطعا ملكت در صورت تكرار افعال و حركات نفسى و بدنى حاصل مى‌شود

حال اگر حركات از ذات و خودمان باشد نه از قادر و فاعل حقيقى لازمه‌اش اين‌

است ذات نيز كه بقائش به ملكات است مفوّض بخودمان شده باشد و اين امر محال‌

است.

قوله: اى طينة نفوسنا: مقصود از طنيت خلقت است و وجه اطلاق طينت به‌

خلقت اين است كه خلقت ابدان چون از طين بوده است لذا از باب علاقه حال و

محلّ اين اطلاق واقع شده.

قوله: من علّيّين: مرحوم شيخ طوسى « ره » در تفسير تبيان از ابن عباس نقل‌

فرموده كه علّيّين عبارتست از جنّت و بهشت و از ضحّاك نقل نموده كه او گفته‌

علّيين عبارتست از سدرة المنتهى.

مرحوم فيض در تفسير صافى از امام باقر عليه السّلام نقل نموده كه علّيّين‌

عبارتست از سماء سابعه. و در تفسير گازر فرموده: