فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١١٨ - فل در اقامه برهان بر توحيد پروردگار عالم

شرح عربى:

غرر فى توحيده اله العالم‌

البراهين السّابقة اقيمت على انّه لا شريك لواجب الوجود فى الوجوب‌

الذّاتى بل فى الوجود الحقيقى، اى الموجود فى نفسه لنفسه بنفسه ليس‌

الّا هو.

و الآن نريد ان نبرهن على انّه لا شريك له فى الالهيّة و الفاعليّة، اى‌

الفاعل بالمعنى المصطلح للالهيين ليس الّا هو فمهّدنا اوّلا وحدة العالم‌

ثمّ اثبتنا وحدة الا له فقلنا:

فى الحسّ، متعلّق بقولنا، عالمين، و هو مفعول، يبطل، و انّما قلنا فى‌

الحسّ لانّ العوالم العقليّة كثيرة، لزوم، الخلا، لانّا لو فرضنا عالما آخر

جسمانيّا فى عرض هذا العالم لكان شكله الطّبيعى هو الكرة، و

الكرتان اذا لم تكن احديهما محيط بالاخرى لزم الخلا فيما بينهما لانّ‌

تماس الكرتين بالنّقطة سواء، تخالفا بالنّوع او تماثلا.

هذا هو البرهان المشترك.

ترجمه:

فل در اقامه برهان بر توحيد پروردگار عالم‌

براهينى كه قبلا اقامه شد بمنظور اثبات اين معنا بود كه براى واجب الوجود

در وجوب ذاتى شريكى نمى‌باشد بلكه اساسا وجود حقيقى يعنى موجود فى نفسه،

لنفسه و بنفسه منحصر در حضرتش مى‌باشد.

ولى اكنون قصد داريم كه برهان بياوريم بر اينه در الهيّت و فاعليّت براى‌

او شريكى نيست باين معنا كه فاعل بمعناى مصطلح نزد الهيين صرفا او مى‌باشد لذا

ابتداء بعنوان مقدّه وحدت عالم را اثبات نموده پس از آن وحد اله را تقرير و

تثبيت كرده و در بيت چنين آورده‌ايم:

لزوم خلاء وجود دو عالم محسوس را باطل مى‌كند.

و اينكه گفتيم « وجود دو عالم محسوس» جهتش آنستكه عوالم عقليّه بسيار