فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٢٧ - حيات آسمانها

ترجمه: آسمان مجموعش با كواكب و افلاك كلّيّه و جزئيّه‌اش موجودات زنده‌اى‌

بوده كه عاقل محسوب شده و على الدّوام تسبيح و حمد پروردگارشان را بجاى آورده‌

و از آن بدحال نشده و پيوسته در عشق جمال الهى داراى وجد و نشاط مى‌باشند و از

اين حركتى كه دارند بخاطر نفوسى كه بآنها تعلّق داشته و عقولى كه در آنها است‌

هرگز خسته و سست نمى‌شوند و در برخى از آثار و احاديث نبوى صلّى اللّه عليه و آله‌

و سلّم آمده كه حضرت فرمودند:

اطّت السّماء و حقّ لها ان تاط، مافيها موضع قدم الّا و فيه ملك راكع او

ساجد.

شرح فارسى:

توضيح‌

حيات آسمانها

آسمان اين عالم با آنچه در آن است از ستارگان و افلاك جزئى و كلّى‌

تمام موجودات زنده و متحرّكى هستند دليل بر حيات آنها طبق اشاره‌اى كه مرحوم‌

مصنمف در حاشيه نموده حركت اراديّه و نفسانيّه آنها است كه اين حركت مختص‌

بموجودات حىّ مى‌باشد و بهمين حركت نفسانيّه و اراديّه مى‌توان تمسّك بر عاقل‌

بودن آنها كرد.

و نيز نفس حركت كرات و افلاك تسبيح و ذكر آنها است چنانچه در قرآن‌

عزيز آمده است‌ «وان من شيئ الّا و يسبّح بحمده» و از باب اينكه ذكر كلّ شيئ بحسبه‌

بايد گفت مقتضى است كه ذكر افلك همان حركت استمرارى آنها باشد و هرگز

از اين ذكر ملول و بدحال نمى‌شوند بدليل اينكه از حركت افلاك و كرات ازمان‌

متتاليه حاصل مى‌شود و ازمان هرگز قطع و تمام‌شدنى نيست پس بدليل « ان »

مى‌يابيم كه علّت حصول آن على الدّوام در حركت و فعاليّت است.

و نيز براى عدم فتور و عدم كسالت افلاك بدليل ديگرى متمسّك شده و

گفته‌اند:

در افلاك قسر و جبر نيست فلاجرم شوق و عشق آنها بحركت آنها را به اين‌

ذكر تكوينى و حركت نفسانى وادار نموده بطورى كه اندك شائبه كراهت در آنها