فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢١٧ - فصل در بيان علم حقتعالى بغير خود

انّ: بكسر همزه از نواسخ و ضمير منصوبى اسمش و جمله « انفصل عنه»

خبر آن است و جمله « ليس مفصولا» معطوف است به « انفصل » .

فاء: عاطفه بمعناى ترتيب ذكرى.

امّا: بفتح همزه، شرطيّه و جمله شرطيّه محذوف است.

المبتداء: مبتداء و جمله « امّا هو المعدوم الخ» خبر آنست.

ترجمه: بعضى گفته‌اند حقتعالى عالم بذاتش نيست و بعضى ديگر علم او به‌

معلولات را منكر شده‌اند.

و كسانيكه قائل بعلم باريتعالى بمعلولات هستند به دو گروه تقسيم‌

شده‌اند:

پاره‌اى از آنها علم را از ذات منفصل دانسته و دسته ديگر جدا نمى‌دانند.

امّا گروه اوّل كه علم را از ذات منفصل مى‌دانند خود به چند دسته تقسيم‌

شده‌اند:

بعضى علم او را ثابتات ازليّه مى‌دانند.

شرح عربى:

غرر

فى ذكر الاقوال فى العلم‌

و وجه الضّبط لها

قد قيل، القائل بعض الاقدمين من الفلاسفة، لا علم له بذاته، بناء

على انّ العلم امّا اضافة و هى لا يتصوّر بين الشّيئ و نفسه او صورة

مساوية للمعلوم فيلزم تعدّد الواجب تعالى و انت تعلم انّ علم الشّيئ‌

بذاته حضورى لا يستدعى شيئا منهما فهذا مع كونه كفرا او هن من‌

بيت العنكبوت و يناسب الدّهريّة خذ لهم اللّه تعالى.

و قيل لا يعلم معلولاته، اى مع علمه بذاته بقرينة المقابلة.

و مراد القائل انّه لا يعلمها فى الجملة اى فى الازل اذ ليست موجودة

فى الازل و هو باطل اذ العلم بالعلّة فى الازل يستلزم العلم بالمعلول فى‌