٤٨٨٧. امام على ٧ خطاب به كُمَيل بن زياد نَخَعى: بدان كه در اين‌جا، دانشى فراوان انباشته است (و با دست به سينه‌اش اشاره كرد). اى كاش فراگيرندگانى براى آن مى‌يافتم!

آرى، [گاهْ‌] تيز فهمانى يافتم كه براى آن، امين نبودند؛ چرا كه ابزار دين را براى دنيا به كار مى‌بردند، و با نعمت‌هاى خداوند، بر بندگانش برترى مى‌جُستند، و با برهان‌هاى الهى، بر دوستان خدا فخر مى‌فروختند، و يا كسانى را يافتم كه سر به فرمان حق‌مداران بودند؛ امّا در شناخت زواياى حق، بصيرت نداشتند و با نخستين شُبهه‌اى كه پيش مى‌آمد، شك و ترديد در دلشان رخنه مى‌كرد. [براى فراگرفتن چنان دانشى‌] نه اين درخور است و نه آن.

يا كسى [را يافتم‌] كه سختْ در پى لذّت است و رام شهوت و يا شيفته گِرد آوردن مال و انبار كردن آن. هيچ يك از اين دو [نيز]، توان پاسدارى از دين را ندارند و بيشتر به چارپايان چرنده شباهت دارند. چنين است كه دانش، با مرگ دانشوران مى‌ميرد.[١]

٤٨٨٨. امام على ٧ در حالى كه به سينه‌اش اشاره مى‌كرد: اين‌جا از دانشى فراوان، لبريز

[١] در فيض القدير( ج ٦ ص ٤١٠) آمده است كه: على ٧ با اشاره به سينه‌اش فرمود:« در اين‌جا دانش فراوان انباشته است. اى كاش فراگيرندگانى براى آن مى‌يافتم! ...». غزالى گفته:« راست گفته است. دلِ خوبان، گورستان رازهاست؛ روا نيست كه دانشور، هر آنچه را كه مى‌داند، براى هر كسى بيان كند. اين در صورتى است كه آن كه مى‌آموزد، زيرك و شايسته بهره‌گيرى از آن دانش باشد. واى به كسى كه نفهمد!».

در تفسير كلام خداوند كه فرموده است:« اموالتان را به سفيهان ندهيد»( نساء، آيه ٥)، گفته شده كه اين آيه براى آگاهى دادن نسبت به همين مطلب است؛ چون بدان خاطر از امكانْ دادن به نادان در دسترس به اموال كه در اختيار همه از خوب و بد گذاشته شده منع شده‌ايم كه ممكن است موجب هلاكت و نابودى دنيوى شود و بر همين پايه از دسترس يافتن سفيه به علوم حقيقى نهى شده است؛ چرا كه به گم‌راهى و نا بودى وى و گم‌راه‌سازى و نابودسازى ديگران منجر مى‌شود.