دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٣٠ - د پس از نماز عصر
اللّهُمَّ إن ذَنبي أمسى مُستَجيرا بِعَفوِكَ، وخَوفي أمسى مُستَجيرا بِأَمنِكَ، وفَقري أمسى مُستَجيرا بِغِناكَ، وذُلّي أمسى مُستَجيرا بِعِزِّكَ، اللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، وَاغفِر لي وَارحَمني، إنَّكَ حَميدٌ مَجيدٌ.
اللّهُمَّ تَمَّ نُورُكَ فَهَدَيتَ فَلَكَ الحَمدُ، وعَظُمَ حِلمُكَ فَعَفَوتَ فَلَكَ الحَمدُ، وَجهُكَ رَبَّنا أكرَمُ الوُجوهِ، وجاهُكَ أعظَمُ الجاهِ، وعَطِيَّتُكَ أفضَلُ العَطاءِ، تُطاعُ رَبَّنا فَتَشكُرُ، وتُعصى فَتَغفِرُ، وتُجيبُ المُضطَرَّ وتَكشِفُ الضُرَّ، وتُنجي مِنَ الكَربِ، وتُغنِي الفَقيرَ، وتَشفِي السَّقيمَ، ولا يُجازي آلاءَكَ أحَدٌ، و أنتَ أرحَمُ الرّاحِمينَ.[١]
ه: بَعدَ صَلاةِ المَغرِبِ
٤٤٥٢. الإمام عليّ ٧ مِن دُعائِهِ بَعدَ صَلاةِ المَغرِبِ: الحَمدُ للّهِ الَّذي يُولِجُ اللَّيلَ فِي النَّهارِ، ويولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيلِ. وَالحَمدُ للّهِ كُلَّما وَقَبَ لَيلٌ وغَسَقَ. وَالحَمدُ للّهِ كُلَّما لاحَ نَجمٌ وخَفَقَ.[٢]
٤٤٥٣. عنه ٧ مِن دُعائِهِ بَعدَ صَلاةِ المَغرِبِ: اللّهُمَّ تَقَبَّل مِنّي ما كانَ صالِحا، و أصلِح مِنّي ما كانَ فاسِدا.
اللّهُمَّ لا تُسَلِّطني عَلى فَسادِ ما أصلَحتَ مِنّي، و أصلِح لي ما أفسَدتُهُ مِن نَفسي.
اللّهُمَّ إنّي أستَغفِرُكَ مِن كُلِّ ذَنبٍ قَوِيَ عَلَيهِ بَدَني بِعافِيَتِكَ، ونالَتهُ يَدي بِفَضلِ نِعمَتِكَ، وبَسَطتُ إلَيهِ يَدي بِسَعَةِ رِزقِكَ، وَاحتَجَبتُ فيهِ عَنِ النّاسِ بِسَترِكَ، وَاتَّكَلتُ فيهِ عَلى كَريمِ عَفوِكَ.
اللّهُمَّ إنّي أستَغفِرُكَ مِن كُلِّ ذَنبٍ تُبتُ إلَيكَ مِنهُ ونَدِمتُ عَلى فِعلِهِ، وَاستَحيَيتُ
دانش نامه امير المومنين «٧» بر پايه قرآن، حديث و تاريخ، ج١٠، ص: ٢٣١
بار خدايا! گناه من، مرا پناهجو به گذشتت ساخته است، و ترسم، مرا پناهجو به امنيّتت گردانيده، و نيازمندىام، مرا پناهجو به بىنيازىات نموده، و ذلّتم، مرا پناهجو به عزّتت گردانده است.
بار خدايا! بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرست، و بر من ببخش و رحم كن كه تو حميد و مجيدى.
بار خدايا! كامل شد نورت، كه هدايت كردى. پس سپاس، از آنِ توست. و بردبارى تو عظيم است، و بخشيدى. پس سپاس، از آنِ توست. روى تو پروردگار ما كريمترينِ روىهاست، و عظمت تو، عظيمترينِ عظمتهاست، و داده تو برترينِ دادههاست.
پروردگار ما! اطاعت مىشوى، سپاس مىگويى؛ نافرمانى مىشوى، مىبخشى؛ به درمانده، پاسخ مىدهى و زيان را برطرف مىكنى؛ از غم، نجات مىدهى و نيازمند را بىنياز مىكنى؛ بيمار را شفا مىدهى و هيچ كس را توان پاسخ دادن نعمتهايت نيست، و تو مهربانترينِ مهربانانى.
ه بعد از نماز مغرب
٤٤٥٢. امام على ٧ در دعايش پس از نماز مغرب: سپاس، خدايى را كه شب را در روز فرو مىبرد و روز را در شب فرو مىبرد. سپاس، خداى را هرگاه كه شب فراگير شود و تاريكىاش به نهايت رسد، و سپاس، خداى را هرگاه ستارهاى بدرخشد و فرو رود.
٤٤٥٣. امام على ٧ از دعاهاى وى پس از نماز مغرب: بار خدايا! از من آنچه را كه صالح است، بپذير، و از من آنچه را كه فاسد است، اصلاح كن.
بار خدايا! در آنچه از كارهايم كه اصلاح كردهام، مرا بر فاسد كردن، توانا مساز، و آنچه را كه از پيش خودْ فاسد ساختهام، اصلاح كن.
بار خدايا! من از هر گناهى كه جسمم با عافيت عطا شده از جانب تو بر من، به انجام دادن آن توانمند گشته است، و به لطف نعمتت دستم بدان رسيده، و به واسطه گستردگى روزىات بدان دستْدرازى كردهام، و با سرپوش گذارىِ تو در بين مردم، آن را مخفى داشتهام، و در آن به كرامت عفوت تكيه كردهام، از تو طلب بخشش مىكنم.
بار خدايا! از هر گناهى كه از آن به پيشگاه تو توبه كردهام و بر انجام دادن آن
دانش نامه امير المومنين «٧» بر پايه قرآن، حديث و تاريخ، ج١٠، ص: ٢٣٢
مِنكَ و أنَا عَلَيهِ، ورَهِبتُكَ و أنَا فيهِ، ثُمَّ راجَعتُهُ وعُدتُ إلَيهِ.
اللّهُمَّ إنّي أستَغفِرُكَ مِن كُلِّ ذَنبٍ عَلِمتُهُ أو جَهِلتُهُ، ذَكَرتُهُ أو نَسيتُهُ، أخطَأتُهُ أو تَعَمَّدتُهُ، هُوَ مِمّا لا أشُكُّ أنَّ نَفسي مُرتَهَنَةٌ بِهِ وإن كُنتُ نَسيتُهُ وغَفَلتُ عَنهُ.
اللّهُمَّ إنّي أستَغفِرُكَ مِن كُلِّ ذَنبٍ جَنَيتُهُ عَلَيَّ بِيَدي، وآثَرتُ فيهِ شَهوَتي، أو سَعَيتُ فيهِ لِغَيري، أوِ استَغوَيتُ فيهِ مَن تابَعَني، أو كابَرتُ فيهِ مَن مَنَعَني، أو قَهَرتُهُ بِجَهلي، أو لَطُفتُ فيهِ بِحيلَةِ غَيري، أوِ استَزَلَّني إلَيهِ مَيلي وهَوايَ.
اللّهُمَّ إنّي أستَغفِرُكَ مِن كُلِّ شَيءٍ أرَدتُ بِهِ وَجهَكَ، فَخالَطَني فيهِ ما لَيسَ لَكَ، وشارَكَني فيهِ ما لَم يَخلُص لَكَ، و أستَغفِرُكَ مِمّا عَقَدتُهُ عَلى نَفسي ثُمَّ خالَفَهُ هَوايَ. اللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، و أعتِقني مِنَ النّارِ، وجُد عَلَيَّ بِفَضلِكَ، اللّهُمَّ إنّي أسأَ لُكَ بِوَجهِكَ الكَريمِ الباقي الدّائِمِ، الَّذي أشرَقَت بِنورِهِ السَّماواتُ وَالأَرضُ، وكُشِفَت به ظُلُماتُ البَرِّ وَالبَحرِ، ودُبِّرَت بِهِ امورُ الجِنِّ وَالإِنسِ، أن تُصَلِّيَ عَلى مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، و أن تُصلِحَ شَأني بِرَحمَتِكَ يا أرحَمَ الرّاحِمينَ.[٣]
و: بَعدَ صَلاةِ العِشاءِ
٤٤٥٤. الإمام عليّ ٧: اللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، وَاحرُسني بِعَينِكَ الَّتي لا تَنامُ، وَاكنُفني بِرُكنِكَ الَّذي لا يُرامُ، وَاغفِر لي بِقُدرَتِكَ عَلَيَّ، يا ذَا الجَلالِ وَالإِكرامِ.
اللّهُمَّ إنّي أعوذُ بِكَ مِن طَوارِقِ اللَّيلِ وَالنَّهارِ، ومِن جَورِ كُلِّ جائِرٍ، وحَسَدِ كُلِّ حاسِدٍ، وبَغيِ كُلِّ باغٍ. اللّهُمَّ احفَظني في نَفسي و أهلي ومالي وجَميعِ ما خَوَّلتَني مِن نِعَمِكَ، اللّهُمَّ تَوَلَّني فيما عِندَكَ مِمّا غِبتُ عَنهُ، ولا تَكِلني إلى نَفسي فيما حَضَرتُهُ،
دانش نامه امير المومنين «٧» بر پايه قرآن، حديث و تاريخ، ج١٠، ص: ٢٣٣
پشيمان شدهام و در حالى كه مشغول انجام دادن آن بودم، از تو شرم مىكردم و در هنگام انجام دادن آن از تو ترسيدم و آنگاه، بار ديگر به آن كار برگشتم و انجامش دادم، از تو طلب بخشش مىكنم.
بار خدايا! از هر گناهى كه آن را دانستم و يا ندانستم، به يادم بود و يا فراموش نمودم، به خطا انجام دادم و يا به عمدْ مرتكب شدم، از تو طلب بخشش مىكنم، واين، همان چيزى (گناهى) است كه من ترديدى ندارم جانم در گرو آن است؛ گرچه من آن را فراموش كردهام و يا از آن، غافل شدهام.
بار خدايا! از تو درخواست بخشش دارم از هر گناهى كه به دستم برخويش وارد كردم و در آن، پيرو شهواتم بودم و يا در آن براى غير خود، تلاش نمودم و يا در آن، پيروان خودم را فريفتم و يا با آن كس كه مرا منع كرده، درگير شدم و يا به جهل خود بر او پيروز گشتم و يا با نيرنگ ديگرى، در آن، نرمى به خرج دادم و يا ميل و هوا، مرا به سوى آن لغزانده است.
بار خدايا! از تو درخواست بخشش مىكنم از هر چيزى كه بدان تو را قصد كرده بودم، امّا در آن، چيزى را كه براى تو نيست، مخلوط ساختهام، و در آن، چيزى كه تنها براى تو نيست با من شريك شده است؛ و از تو درخواست بخشش مىكنم از چيزى كه بر عهده خويش نهادهام، ولى هواى نَفْسم با آن مخالفت كرده است.
بار خدايا! بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرست، و مرا از آتشْ رها ساز و به لطف خودت بر من ببخش.
بار خدايا! من به روى كريم و باقى و جاودانت رويى كه با نور آن، آسمانها و زمين، درخشان شدهاند و تاريكىهاى خشكى و دريا روشن گشتهاند و كار جِن و انس، بدان سامان يافته است از تو درخواست مىكنم كه بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرستى، و با رحمت خود، كارهاى مرا اصلاح كنى، اى مهربانترينِ مهربانان!
و پس از نماز عِشا
٤٤٥٤. امام على ٧: بار خدايا! بر محمّد و خاندان محمّد، درود فرست، و با ديدگانت كه نمىخوابند، مرا حراست كن، و به ركن خود كه كجى بر نمىدارد، در پناهم گير، و با قدرتت بر من مرا ببخش، اى صاحب جلال و اكرام!
بار خدايا! من از پيشامدهاى شبها و روزها به تو پناه مىبرم، و از ستم هر ستمگر، حسد هر حسود، و تجاوز هر تجاوزگر.
بار خدايا! مرا در رابطه با خويش، خاندان، مال و هر آنچه از نعمتهايت را كه به من دادهاى، حفظ كن.
بار خدايا! مرا در آنچه نزد توست و من از آن بىاطّلاعم، متولّى باش، و در آنچه كه مىدانم،
[١] فلاح السائل: ص ٣٥٦ ح ٢٤٠، بحار الأنوار: ج ٨٦ ص ٨٤ ح ١٠.
[٢] وقعة صفّين: ص ١٣٤، بحار الأنوار: ج ٨٦ ص ١١٢ ح ١٠؛ شرح نهج البلاغة: ج ٣ ص ١٦٧.
[٣] فلاح السائل: ص ٤١٩ ح ٢٨٩، بحار الأنوار: ج ٨٦ ص ١٠١ ح ٧.