دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٧٥ - ٤/ ١ ١ پيمان برادرى بستن پيامبر بين يارانش پيش از هجرت

فرمود: «تو در دنيا و آخرت، برادر منى»[١].

٤٦١١. المعيار والموازنة: در حديث برادرى و دلالت روشن آن بينديشيد؛ چون پيامبر ٦ بين آنان، بر پايه جايگاهشان تمايز قرار داد و بر اساس برترى‌هايشان، بين آنان پيمان برادرى بست.

در بين عرب‌ها هيچ كس از عمر به فضل ابو بكر نزديك‌تر نبود. از اين رو، بين آن دو پيمان برادرى بست. و طلحه، شبيه زبير بود و جايگاهشان نزديك به هم، و بين آن دو پيمان برادرى بست. همچنين بين عبد الرحمن بن عوف و عثمان، چنين كرد و پيمان برادرى بست.

آن‌گاه به على ٧ فرمود: «تو را براى خودم نگه داشتم. تو برادر و يار منى».

در بين آنان، هيچ كس به اندازه على ٧ همانندتر به پيامبر ٦ نبود و كسى به برادرى با پيامبر ٦ سزاوارتر از او نبود و به خاطر پيشى گرفتنش بر آنان، شايستگى برادرى پيامبر ٦ را داشت و برادرى على ٧ برتر از برادرى ديگران بود، چون بر ديگران، فضيلت داشت.

٤٦١٢. الاستيعاب: پيامبر خدا در مكّه بين مهاجران، پيمان برادرى بست و سپس در مدينه، بين مهاجران و انصار، پيمان برادرى برقرار كرد و در هر دو پيمان به على ٧ فرمود: «تو برادر من در دنيا و آخرتى» و بين خود و او پيمان برادرى بست.

[١] حلبى افزوده است: عبّاس بن تيميّه بسته شدن پيمان برادرى در بين مهاجران و به ويژه بين پيامبر ٦ وعلى ٧ را منكر شده و گفته است: پيمان برادرى بين مهاجران و انصار، براى لطف و ارفاق پاره‌اى از آنان بر گروه ديگر و نزديك ساختن دل آنان به همديگر بود. بنابر اين، پيمان برادرى بين مهاجر با مهاجر ديگر، معنايى ندارد.

ابن حجر در پاسخ گفته: اين ردّ نص از راه قياس است. از آن گذشته، پاره‌اى از مهاجران از نظر مال و قبيله از برخى ديگر قوى‌تر بودند، و پيامبر ٦ بين قوى و ضعيف پيمان برادرى بست تا قوى بر ضعيف ارفاق كند و قوى‌تر از ضعيف‌تر كمك بگيرد و به همين جهت، پيامبر ٦ با على ٧ كه قبل از بعثت متكفّل زندگى او بود، پيمان برادرى بست.