دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٦٧ - ٣/ ٦ ٢ صدقههاى على
داخل كند و مرا از آتش، باز دارد و آتش را در روزى كه چهرههايى سفيد و چهرههايى سياه مىگردد، از من بگردانَد.
هر آنچه در يَنبُع و اطرافش از املاك من است و به نام من شناخته مىشود، موقوفه است، و همچنين بندگانى كه روى آنها كار مىكنند، جز رباح و ابو نيزر و جبير كه آزادند و هيچ كس بر آنان، حقّى ندارد. آنان آزاد شده مناند [با اين شرط] كه پنج سال در آن، كار كنند و مخارج و روزى خود و خانوادههاشان در آن است. و همچنين، هر آنچه در وادى القرى از آنِ من است، اموالش همه براى فرزندان فاطمه است و بندگان [شاغل در] آنها موقوفهاند.
اموال من در ديمه و كاركنان آن، موقوفه است، جز آن كه زُرَيق هم از همان حقّى كه براى ياران او نوشتم، برخوردار است، و آنچه كه من در اذينه[١] دارم و بندگانى كه روى آن كار مىكنند، وقف هستند و همانطور كه مىدانيد، فقيرين[٢] هم وقف در راه خداست.
همه آنچه از اين اموالم كه قلمى كردم، وقف واجب غير قابل بازگشت است؛ چه من زنده باشم و يا بميرم كه در هر جايى كه در آن رضايت خداوند است (از قبيل: راه خدا، خشنودى خدا، بستگانم از بنى هاشم، بنى مطّلب و اقوام نزديك و دور)، صرف مىشود و حسن بن على، متولّى اين كار است كه به مقدار متعارف، از آن، مصرف مىكند و در هر جايى كه خداوند برايش حلال كرده، خرج مىكند و آزاد است و ايرادى بر وى نيست و اگر خواست، بخشى از اموال را بفروشد و قرضى ادا كند، مانعى ندارد و اگر خواست، آن را آزاد از مالكيّت قرار دهد.
و اختيار فرزندان على و آزادشدگان آنها و اموال آنها به دست حسن بن على است.
اگر خانه حسن بن على، غير از خانه موقوفه است و خواست بفروشد، ايرادى ندارد و اگر فروخت، پول آن را سه قسمت كند: يك سوم آن را در راه خدا بدهد، يك سوم را به بنىهاشم و بنى مطّلب بدهد و يك سوم آن را به آل ابو طالب بدهد. وى، آن را در بين آنان، طبق قانون
[١] درّهاى است از ناحيه قَبَليه، ميان مدينه و يَنبُع( معجم البلدان: ج ١ ص ١٣٣).
[٢] فقيرين، در بعضى نسخهها« فقيرتين» و در پارهاى ديگر« فقرتين» آمده است در تاريخ المدينة گفته شده كه: دو جا در مدينه وجود دارد كه به آن دو جا« فقيران» مىگويند.
امام صادق ٧ فرمود:« پيامبر ٦ چهار قطعه زمين به على ٧ داد: فقيرين، چاه قِس و شجره». مؤلف تاريخ المدينة گفته است: فقير، نام باغى در منطقه عاليه نزديك محلّ بنى قريظه از موقوفههاى على بن ابى طالب ٧ است.
ابن شيبه آورده كه در كتاب على ٧ آمده است:« فقير همان گونه كه مىدانيد از آنِ من است كه در راه خدا صدقه است». مردم مدينه اكنون آن را در شكل مفرد و مصغّر( فُقَير) ادا مىكنند( مرآة العقول: ج ٢٣ ص ٨٣).