همه آنها به يك عامل باز مى گردند، و آن شهادت در راه خدا است. ومصداق آن مهاجرانى هستند كه در زمان رسول خدا (صلى الله عليه وآله)به شهادت رسيدند، زيرا آنان صفات مذكور در آيه را دارا بودند.

٢. ممكن است مقصود از عطف به (واو) اين باشد كه هر يك از كارهاى شايسته مذكور در آيه از چنان ارزشى در پيشگاه الهى برخوردار است كه مايه بخشش و كفاره گناهان مى گردد، و به اصطلاح «واو» به معناى «جمع» نيست، بلكه به معنى «شرح» و تفصيل مطلب است.

از آنجا كه كلمه «واو» در هر دو مورد ياد شده بكار مى رود، تعيين يكى از آن دو نياز به قرينه دارد.

قرينه اى كه بر مطلب دوم گواهى مى دهد، اين است كه اين آيه در حقيقت پاسخ خداوند است نسبت به درخواست گروهى از بندگان مؤمن خدا كه از آنان با كلمه (أُولى الأَلْباب) تعبير شده است. اين گروه، از خداوند درخواست كرده اند كه آنان را مورد عفو و بخشش خود قرار دهد. درخواست آنان مورد قبول واقع شده، و آيه ياد شده پاسخ خداوند نسبت به درخواست آنان است. بنابراين منحصر نمودن آيه به مهاجرانى كه در زمان رسول خدا (صلى الله عليه وآله) به شهادت رسيده اند، بر خلاف ظاهر اين آيات است، زيرا قرآن، از آيه ١٩١ تا١٩٤ سوره آل عمران نشانه هاى افراد خردمند را به عنوان (اولى الأَلباب) يادآور مى شود، ومى فرمايد:

(الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّهَ قياماً وَقُعُوداً...) .

«كسانى كه خدا را در حال ايستاده و نشسته ياد مى كنند».

(رَبَّنا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ...) .

«پروردگارا! آن كس را كه تو وارد آتش كنى، خوار كرده اى».