اكنون سؤال مى شود: مقصود از كلمه (من قريب) و (من بعده) چيست؟ آيا مقصود اين است كه پس از گناه، بلافاصله و يا در زمانى نزديك توبه كند، يا زمان توبه بسيار وسيع و گسترده است، فقط در يك زمان توبه پذيرفته نمى شود و آن هنگامى است كه چنگال اجل در بدن انسان فرو رود و روح به سينه برسد و انسان مرگ را مشاهده كند؟

ابهام اين دوجمله (من قريب) و (من بعده) را مى توان به واسطه آيات ديگر برطرف نمود. زيرا قرآن با يك تقسيم دقيق، توبه كنندگان را به دو گروه تقسيم مى كند و آشكارا مى فرمايد: توبه گروهى پذيرفته و توبه گروهى ديگر پذيرفته نخواهد بود.

امّا آيه مربوط به گروهى كه توبه آنان پذيرفته مى شود، همان آيه اى است كه در آن كلمه (من قريب)وارد شده است.

وامّا آيه مربوط به گروهى كه توبه آنان پذيرفته نمى شود، به قرار زير است:

(وَلَيْسَتِ التَّوبَةُ لِلَّذينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُالْمَوتُ قالَ إِنّى تُبْتُ الآنَ وَلاَ الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفّارٌ أُولئِكَ أَعْتَدْنا لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً) .[٢]

«براى گروهى كه كارهاى زشت انجام مى دهند و در لحظه اى كه مرگ آنان فرا مى رسد، توبه مى كنند، ونيز افرادى كه كافر مى ميرند، توبه اى نيست (پذيرفته

[١] انعام/٥٤.
[٢] نساء/١٨.