در گذشته گفته شد كه يكى از معانى شفاعت همين است كه در اين انتقاد خلاصه گرديده است ولى هرگز دليل نداريم كه معنى شفاعت منحصر به همين معنى است و اين مطلب در گذشته به صورت گسترده بيان گرديده و نيازى به تكرار نيست.

ولى در اين جا جمله اى را اضافه مى كنيم و آن اين كه: هرگاه معنى شفاعت اين است كه تبليغ پيامبران و عمل ما به دستور آنان، مايه نجات است، پس چرا قرآن از يك آمرزش گسترده نويد مى دهد كه منوط به توبه و عمل نيست و يگانه شرط آن را فقط ايمان به خدا و اصول و اركان اسلام مى داند آنجا كه مى فرمايد:

(إِنَّ اللّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ...) .[١]

«خداوند گناه شرك را نمى بخشد و پايين تر آن را مى بخشد».

در گذشته گفتيم كه اين بخشودگى مربوط به توبه نيست و گرنه بايد شرك را نيز در صورت توبه كه همان بازگشت به توحيد است ببخشد، در صورتى كه در اين آيه شرك را استثنا كرده و نفى مى كند. از اين جا مى فهميم كه خداوند داراى رحمت خاص و گسترده اى است كه احياناً بدون توبه و عملى شامل حال افراد با ايمان مى گردد.

اين خود يك نوع شفاعتى است كه ربط به شفاعت عملى كه انتقاد كننده مدعى حصر معنى شفاعت در آن است ندارد.

[١] نساء/٤٨ و ١١٦.