منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٣٥

يَشْفَعُونَ إِلاّ لِمَنِ ارْتَضى...) [١] بر اين معنى گواهى مى دهد.

در پايان از يادآورى دو نكته ناگزيريم:

١. برخى از مفسران اسلامى «الاّ»هاى واقع در آيه هاى زير را به نحو ديگر تفسير كرده اند:

(وَلا يَمْلِكُونَ الشَّفاعَةَ إِلاّمَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحمنِ عَهْداً) .

(يَومَئِذ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ إِلاّ مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحمنُ وَرَضِىَ لَهُ قَولاً) .

(وَلا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الشَّفاعَة إِلاّ مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ) .

توضيح اين كه ما در گذشته همه اين استثناها را مربوط به شفيع دانستيم وگفتيم كه مقصود از «مَنْ» همان شفيعان مى باشند وچنين معنى كرديم كه در روز رستاخيز كسى مالك شفاعت نمى گردد و يا شفاعت كسى سودى نمى بخشد مگر اين كه شخص شفيع واجد چنين شرطى باشد.

ولى برخى، احتمال ديگرى داده اند كه از نظر صحت و استوارى در درجه دوم قرار دارد، و آن اين كه بگوييم: مقصود از «مَنْ» همان گنهكارى است كه مورد شفاعت قرار مى گيرد، در اين صورت مفاد آيات چنين مى شود: در روز رستاخيز كسى مالك شفاعت نمى شود ويا شفاعت كسى سودى نمى بخشد مگر درباره آن گروه از گنهكاران كه داراى شرايط خاصى باشند.

بنا به تفسير اوّل شرايط وارد در اين آيات مربوط به شفيع خواهد بود ولى بنابر اين احتمال دوم شرايط ياد شده به مورد شفاعت و فرد گنهكار مربوط خواهد شد.