ولى وى از نقطه ديگر غفلت ورزيده است، زيرا درست است كه همه مجرم ها و جرم ها در اين مطلب شريك و يكسانند، ولى از نظر مراتب جرم و علل و آثار آن، يكسان نمى باشند.

براى توضيح مطلب به مثال زير توجه فرماييد: تمام نورهاى جهان اعم از يك شمعى و يا ده شمعى تا برسد به ده هزار شمعى، در اين كه خود روشن، و اطراف خود را نيز روشن مى سازند، شريك و يكسانند، ولى نور يك نور افكن ده هزار شمعى چندين برابر نور يك لامپ صد شمعى است، و بر اثر اختلاف در درجه نور، آثار آنها نيز مختلف و گوناگون مى باشد، يكى شعاع ده مترى را روشن مى سازد، ولى ديگرى شعاع صد مترى را نور باران مى كند. اين دو نه تنها از نظر درجه نور و اثر، با هم اختلاف دارند، بلكه از نظر دستگاه مولد برق نيز با هم مختلف مى باشند، دستگاهى كه بتواند شعاع صد مترى را روشن سازد حتماً بايد قوى تر از دستگاهى باشد كه ده مترى را روشن مى كند.

عين اين مسأله را مى توانيم درباره علل جرم«روحيه» و خود جرم اثر آن در اجتماع پيدا كنيم.

روحيه جوانى كه تنها به زن نامحرم مى نگرد، و بس و هرگز حاضر نيست كه گام از آن فراتر نهد، قطعاً با روحيه جوانى كه به شنيع ترين اعمال منافى عفت دست مى زند، و چيزى را در انجام مقاصد كثيف و پليد خود مانع ورادع نمى بيند،تفاوت بس زيادى خواهد داشت.

بر اثر اختلاف در روحيه و عوامل گناه، از نظر خود جرم نيز اختلاف خواهند داشت، جرم يكى نگاه و تجاوز سطحى به ناموس مردم است در حالى كه جرم ديگرى تجاوز عنفى به ناموس مردم مى باشد.

ناگفته پيدا است اختلاف در روحيه و خود جرم، پديد آورنده اختلاف در آثار زيانبار گناه نيز هست، و هرگز مفسده تجاوز به ناموس مردم، با مفسده نگاه به دختر مردم يكسان نيست.