اگر جمله (يُرْزَقُونَ) نبود، ممكن بود كه احتمال دهيم مقصود حيات اجتماعى آنان است كه پس از مرگ در قلوب مردم جاى بس عظيمى دارند وپيوسته در محافل و مجالس، نامشان برده مى شود، امّا اين جمله مانع از آن است كه «حيات شهيدان» را از اين راه تفسير كنيم بلكه مى رساند كه آنان از حيات حقيقى وواقعى همراه با ارتزاق برخوردارند هر چند حقيقت رزق آن جهان بسان ديگر مطالب آن براى ما روشن نيست.

گواه روشن بر حيات واقعى شهيدان راه حق، اين است كه قرآن را پس از آن كه زنده مى نامد، چنين توصيف مى كند:

(فَرِحينَ بِما آتاهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلاّ خَوفٌ عََلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ) .[١]

«آنان با آنچه كه خداوند از كرم خود، عطا فرموده است، خرسند و شادمانند و به كسانى كه هنوز به آنان نپيوسته اند بشارت مى دهند كه هرگز براى آنان بيم و اندوهى نيست».

صريح آيه اين است كه شهيدان راه خدا، در آن جهان درباره گروهى كه هنوز جام شهادت ننوشيده اند، و يا از طريق مرگ طبيعى به آنان نپيوسته اند چنين مى گويند:

«لا تَحْزَنُوا ، ولا تَخافُوا»: «غم و اندوه مخوريدو نترسيد».

كسى كه قدرت دارد به دوستان خود چنين جمله اى بگويد آيا نمى تواند درباره درخواست كنندگان شفاعت از خداوند مغفرت و آمرزش بطلبد و

[١] آل عمران/١٧٠.