منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٥٠٥

تفسير آيات

واژه «حبط» در لغت عرب به معنى بطلان و بى اثر شدن عمل است مثلاً مى گويند: «اَحْبَطَ اللّه عَمَلَ الكافِر»: خدا كار كافر را بى اثر نمود.

لفظ «تكفير» از كُفر به معنى پوشانيدن است. و به كشاورز، از آن نظر كه دانه را زير خاك مى پوشاند« كافر» مى گويند. قرآن كريم مى فرمايد:

(...كَمَثَلِ غَيْث أَعْجَبَ الْكُفّارَ نَباتُهُ...).[١]

«بسان بارانى كه گياه روييده از آن مايه شگفتى كشاورزان مى شود».

بحث پيرامون «حبط» مربوط به كفر و گناه است كه ايمان و اعمال نيك انسان را باطل و بى اثر مى سازد، در صورتى كه محور بحث در «تكفير» نقطه مقابل آن است، يعنى ايمان و كارهاى نيك انسان، كفر و اعمال زشت او را مى پوشاند.

انسانهاى مكلّف، در برابر خدا و دستورات الهى به سه گروه تقسيم مى شوند:

١. كسانى كه سراسر عمر را به كفر و گناه مى گذرانند.

٢. آنان كه تمام عمر را به ايمان و طاعت بسر مى برند.

٣. در بخشى از عمر خود مؤمن يا كافر بوده، و در بخشى ديگر بر خلاف آن، و يا در بخشى از عمر علاوه بر ايمان، اطاعت از فرمان خدا نموده و يا آن كه همراه با ايمان، نافرمانى و عصيان نيز نموده اند.

احباط و تكفير، در دو صورت نخست فاقد موضوع است. تنها در مورد سوم مى تواند موضوع داشته باشد، به اين معنى كه كفر و گناه، ايمان و يا