١. پيامبران و اولياى الهى از نظر گفتار و رفتار، اسوه امت بوده و براى ارشاد و هدايت مردم مبعوث شده اند، آنان با مناجاتهاى پر شور و استغفارهاى شديد و استوار خود به امت گنهكار راه استغفار وطلب آمرزش را تعليم كرده و آنان را در ادامه اين راه كمك مى كنند.[١]

٢. در اينجا تحليل ديگرى است كه متذكر شويم. و آن اين كه در تمام امور اجتماعى، اخلاقى، علمى، تربيتى و دينى، انتظارات از افراد يكسان نيست.

ما از ميان صدها مثالى كه ممكن است براى روشن شدن اين مطلب آورد، تنها به نمونه زير اكتفا مى نماييم:

هنگامى كه عده اى براى انجام يك خدمت «اجتماعى»پيشقدم مى شوند، و تصميم مى گيرند مثلاً يك بيمارستان براى مستمندان بسازند، اگر يك فرد كارگر معمولى كه درآمدش براى مخارج خودش هم كافى نيست، مبلغ مختصرى به اين كار كمك كند، بسيار شايان تقدير است، امّا اگر همين مبلغ را يك فرد ثروتمند بدهد، نه تنها شايان تقدير نيست، بلكه ايجاد يك نوع نفرت و ناراحتى و انزجار مى كند.

يعنى: همان چيزى كه نسبت به يك فرد، خدمت قابل تحسينى محسوب مى شد، از يك فرد ديگر، كار ناپسندى شمرده مى شود، با آن كه از نظر قانونى چنين شخصى، به هيچ وجه مرتكب جرم و خلافى نشده است.

دليل اين موضوع، همان طورى كه در بالا تذكر داده شد، اين است كه:پايه انتظارات از انسان، بسته به امكانات او يعنى: عقل او، دانش او،

[١] به جامع السعادات:٣/٨١ رجوع شود.