نيست، زيرا لازمه اين سخن اين است كه همه مردم از زمان حضرت آدم تا به امروز مشرك و كافر باشند، زيرا هر فردى در طول عمر، به مقام بالاتر از خود خضوع نموده و از او اطاعت مى كند و پيوسته در هر زمانى فرزندان و خدمتكاران و كارگران و سربازان نسبت به پدر و رئيس و كارفرما و فرمانده مطيع بوده و در مقابل آنان خضوع مى كردند.

خداوند دستور مى دهد كه فرزندان نسبت به والدين كمال خضوع و ذلت از خود نشان دهند چنان كه مى فرمايد:

(وَاخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ...) .[١]

خداوند اطاعت شوهران را بر همسران واجب كرده تا آنجا كه پيامبر فرموده است: اگر جايز بود كه كسى در مقابل كسى سجده كند به زنان مى گفتم در مقابل شوهران خود سجده نمايند.[٢]

خداوند دستور داده است كه رسول و فرمانروايان را اطاعت كنيم و اطاعت آنان را در رديف اطاعت خود ياد كرده است چنان كه مى فرمايد:

(...أَطيعُوا اللّهَ وَأَطيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِى الأَمْرِمِنْكُمْ...) .[٣]

«خداوند و رسول گرامى و صاحبان امر از خود را اطاعت كنيد».

بنابراين ما حق نداريم هر نوع اطاعت و خضوع در مقابل بشرى را عبادت و پرستش بناميم، و يا هر نوع دعوت و درخواست چيزى را از كسى، پرستش او بخوانيم، بلكه همان طور كه گفته شد عبادت درخواست حاجت است توأم با نهايت ذلت و خضوع از كسى كه او را فاعل على الاطلاق در امور

[١] اسراء/٢٤.
[٢] «لو أمرت أحداً بالسجود لأحد لأمرت الزوجة بالسجود لزوجها».
[٣] نساء/٥٩.