مدل مطلوب و آرمانى حكومت صدر اسلام را پذيرفته‌اند. آنچه اشاره مى‌شود مربوط به تلاش‌هاى پيامبر اسلام (ص) در دوران مكه و مدينه براى تشكيل حكومت است. در خصوص دوران مكه، اكثر متفكران مسلمان بر آنند كه گويا اين دوران براى اسلام و مسلمين دورانِ دينِ فردى و اعتقادى و عبادى مطرح است و اسلام سياسى در قالب حكومت در دستور كار نبوده است. در مقابل، برخى از متفكران معتقدند بلافاصله بعد از بعثت، نهضت انقلابى براى تشكيل نظام سياسى و دولت اسلامى شكل گرفت، ولى حاكميت سران قريش و نداشتن قلمرو حكومت در مكه سبب شد كه اين آرمان در آنجا محقق نشود ولى با هجرت به مدينه و با به وجود آمدن اين عنصر اساسى، بلافاصله اعلام حكومت شد. «١» مقام معظم رهبرى با اين اعتقاد مى‌فرمايند:
[در دوران مكه‌] سيزده سال پيغمبر اسلام مبارزه كرد اما مهم آن است كه بدانيم اين مبارزه براى اين بود كه يك جامعه اسلامى به وجود بيايد، پيغمبر اسلام دنبال يك مدينه مى‌گشت. آن طورى كه از ظواهر حركات پيغمبر اكرم در طول دوران مكه مخصوصاً سال‌هاى آخر اين دوران بر مى‌آيد، پيغمبر اكرم (ص) دائماً در صدد آن بود كه بتواند يك گوشه‌اى از اين دنياى بزرگ را پيدا كند و در آن، انديشه و فكر خود را به مرحله عمل در بياورد. اسلام را و توحيد را در جامعه پياده كند. اگر سراغ قبائل اطراف مكه مى‌رفت و اگر به شهر طائف مى‌رفت و اگر ياران خود را به حبشه مى‌فرستاد و اگر خود او با اوس و خزرج در نزديكى مكه به گفتگو و مذاكره مى‌نشست، همه براى اين بود كه بتواند زمينه يك جامعه توحيدى را فراهم كند. «٢» مواجهه پيامبر (ص) با حاكميت شرك آلوده مكه، بر مبناى آموزه‌هاى قرآنى عرصه نهضت و حركت انقلابى را برحضرت و يارانش تنگ نمود. فشار سران قريش طاقت فرسا بود. در اين ميان ارائه تجربه سياسى پيامبران گذشته نظير تجربه حضرت موسى (ع) و تشكيل حكومت موسوى شد، تجربه مقاومت ابراهيم خليل و عيسى بن مريم و ساير انبياء الگوى مقاومت و مبارزه براى رسيدن به اهداف متعالى است. سيدنا القائد علاوه بر درك هوشمندانه فوق از دوران مبارزات مكه بر اساس واقعيت‌هاى تاريخى معتقدند تفكر سياسى اسلام دو دوره معطوف به هم داشته است در دوره اول در قالب يك نهضت و حركت و مبارزه انقلابى است. پيامبر در سال‌هاى آخر دوران مكه با نيرو گرفتن از عناصر مؤمن، اين نهضت را سازمان دهى كرد و يك مبارزه بسيار