در بخش شمالى و شمال شرقى خليج فارس سواحل ايران به طول ١٢٥٩ كيلومتر و در شمالى‌ترين آن كشور عراق با ٤٠ كيلومتر و در غرب آن كشور كويت با ٦٠ كيلومتر و در جنوب آن كشور عربستان با ٤٠٠ كيلومتر و قطر با ٥٦ كيلومتر و امارات با ٨٠ كيلومتر قرار گرفته‌اند. شرق خليج فارس هم به تنگه هرمز و درياى عمان ختم مى‌شود.
خليج فارس با توجه به موقعيت جغرافيايى خود بويژه موقعيت نسبى و منابع زيرزمينى مانند نفت و گاز، قرنهاست كه مورد توجه و محل كشمكش ميان قدرتهاى جهانى و منطقه‌اى است. در سطح منطقه‌اى عواملى چون اختلافات سياسى، اقتصادى و تاريخى و رقابتهاى سنتى ميان دولتهاى ساحلى، وجود تنگه هرمز كه آن را به صورت يك آبراه نيمه بسته درآوره و همينطور محروم بودن بعضى از كشورهاى حاشيه خليج فارس از داشتن ساحل مرغوب و گسترده مانند عراق كه ادعاى تملك كويت و اروند رود را دارد، همه و همه دست به دست هم داده و اين منطقه را از نوادر مناطق جهان قرار داده كه بر سر تسلط آن درگيرى‌هاى متعددى بين كشورهاى ساحلى صورت پذيرفته است. «١» آنچه درباره تعرضات بين المللى بر سر اين منطقه بايد گفت اين است كه در گذشته اين درگيريها بخاطر موقعيت تجارى و ارتباطى آن بوده است ولى امروزه به خاطر ملاحظات اقتصادى، سياسى و نظامى آن مى‌باشد كه از نظر استراتژيكى در خور توجه است كه در ذيل به سه مورد آن اشاره مى‌شود.
همجوارى آن با مركزيت انقلاب اسلامى: انقلاب اسلامى ايران يكى از تحولات وسيع و گسترده‌اى بود كه در خاورميانه و جهان در پايان دهه ١٣٥٠ ش./ ١٩٧٠ م. اتفاق افتاد.
تحولى كه قريب به سه دهه تأثيرى فراگير بر سرزمين‌هاى پيرامونى و جهان داشته است. اين انقلاب موازنه قدرت را در خليج فارس و منطقه خاورميانه عليه منافع نامشروع استعمارگران غربى به هم زد. طرح سياست نه شرقى نه غربى، ترتيبات امنيتى و معادلات سياسى منطقه را به نفع ايران دگرگون كرد. فروپاشى نظامى كه در منطقه حافظ منافع غرب و دست رد به سينه بيگانگان در اين منطقه، نگرانى شديد غربيان بويژه آمريكا را فراهم كرده است كه در شيوه برخورد آنها با مسايل جهانى، توجه به ايران و تحول عظيم آن به خوبى ملاحظه مى‌شود.