سياست خارجى ايران به طور كلى بر اين مبناست كه، ما با كشورها بر اساس قانون اساسى و بر اساس اصول اسلامى با كشورهايى كه سر تعرّض با ما ندارند، رابطه خصمانه نداريم، كسانى كه با ما سر تعرض دارند و شيوه خصومت در پيش مى‌گيرند، ما هم در مقابل با آنها خصومت‌آميز برخورد مى‌كنيم. اگر خصومت آنها نظامى بود، ما هم متقابلًا خصومت نظامى خواهيم داشت. اما كشورهايى كه با ما سر خصومت ندارند و مايلند با ما ارتباطات دوستانه يا برادرانه داشته باشند، ما نسبت به آنها روى خوش نشان مى‌دهيم و دست دوستى به سوى آنها دراز مى‌كنيم. (٣/ ٣/ ٦١)
ايشان با تأكيد بر فرامين حضرت امام خمينى (ره) مبنى بر تقويت روابط خارجى سالم، دوستانه و محبت‌آميز با كشورهاى مسلمان و همسايه مى‌فرمايند:
در سياست خارجى محور اصلى حركت ما از آغاز انقلاب ايجاد روابط متين و منطقى با همه كشورهايى بوده كه مايل بودند انقلاب ما را و كشور ما را و ملت ما را در همان موضع شايسته‌اى كه از آن برخوردارند، قرار بدهند و به چشم احترام به اين همه نگاه كنند. در سياست خارجى ما كشورهاى همسايه نقش برجسته‌اى داشتند. كشورهايى كه با ما روابط دوستانه و صميمانه‌اى را از آغاز انقلاب ابراز مى‌كردند نقش ويژه‌اى داشتند. كشورهاى غير متعهد و كشور هايى كه آماده بودند بصورت مستقل و جدا از تصميم‌گيرى‌هاى قدرتهاى مخاصم با ما درباره ما تصميم بگيرند نقش ويژه‌اى داشتند. ما در سياست خارجى خودمان اين اولويت‌ها را همواره مورد نظر قرار داديم. در منش سياست خارجى ما حساسيت در مقابل تجاوز نقش بخصوصى داشته. ما همواره كوشش كرديم از اول انقلاب در هر نقطه‌اى كه يك نيروى متجاوز به خودسرى و قلدرى مشغول است آن را عيب و زشت بشماريم. (١٦/ ١١/ ٦٤)
در سياست خارجى جمهورى اسلامى همواره تلاش مجريان و مسئولان وزارت خارجه بر ايجاد آرامش و فراهم آوردن امكان صلح و همزيستى مسالمت‌آميز در سطح منطقه بوده و جهت‌گيرى كلى سياست نظام به سوى گسترش و تقويت روابط بدون تشنج با كشورهاى اسلامى و دولتهاى غير محارب بوده است.
در همين ارتباط مقام معظم رهبرى در اوايل انقلاب نكاتى را مورد توجه و تأكيد قرار مى‌دهند:
... ما مايل هستيم كه همسايگان ما پايگاههاى سلطه امريكا نباشند. بالخصوص مايل هستيم كه خليج فارس از نفوذ روز افزون امريكا مصون بماند. بر اين مبنا ارتباطات ما با همسايگان ما در