٦. اگر كسى ارتباط با مردم را بدون داشتن آن معيارهاى واقعى احراز بكند، باز هم ولايت صادق نيست. «١» ٧. در مفهوم ولايت هيچ گونه امر زشتى وجود ندارد. «٢» ٨. ولايت براى والى و تشكيلات حكومتى طعمه نيست، ابزار است. «٣» ٩. در عين وجود اقتدار و عزت و جزم و عزم و قاطعيت، هيچ نشانه‌اى از استبداد و خودخواهى و خودرأيى و زياده‌طلبى نيست.
١٠. معناى ولايت محجوريت مردم و قيوميت بر آنها نيست. «٤» مقام معظم رهبرى با تأكيد بر اهميت مفهوم ولايت مى‌فرمايد:
مفهومى كه در ولايت هست بسيار حايز اهميت است. يعنى اسلام منهاى همين مفهوم ولايت كه يك مفهوم مردمى و متوجه به جهت حقوق مردم و رعايت آنها و حفظ جان انسانها ست، هيچ حاكميتى را بر مردم نمى‌پذيرد و هيچ عنوان ديگرى را در باب حكومت قائل نيست. «٥» چنين رويكردى به ولايت، بدان مفهومى عام مى‌بخشد كه تاب تحمل معانى و برداشت‌هاى مختلف از حكومت را دارد، اما در انديشه رهبرى تلاش بر آن است كه قلمرو مفهومى و مرزهاى اعتقادى ولايت مشخص شود و آن را در حكومت اسلامى مطلوب كه شامل سه سطح حكومت نبوى حكومت امامت و حكومت و ولايت فقيه است منحصر نمايد و تمايز آن را با حكومت‌هاى سلطنتى، «٦» موروثى، «٧» استبدادى «٨» و حكومت‌هاى كودتايى «٩» و غيره بيان نمايد كه ذيلًا به سطوح سه گانه ولايت اشاره مى‌شود.
الف. ولايت نبوى‌ در ميان متفكران مسلمان، اتفاق نظر وجود دارد كه خداوند حق اعمال حكومت را به پيامبر (ص) داده است و واقعيت تاريخى نيز مؤيد آن است. مقام معظم رهبرى با اطلاق ولايت بر اين مهم اشاره مى‌كنند:
اساسى‌ترين مسأله دين مسأله ولايت است. چون ولايت نشانه و سايه توحيد است. ولايت يعنى حكومت؛ چيزى است كه در جامعه اسلامى متعلق به خداست و از خداى متعال به پيامبر و از او به ولى مؤمنين مى‌رسد. «١٠» به نظر مى‌رسد در خصوص ولايت نبوى نياز به مباحث نظرى نيست، زيرا همه فرق اسلامى‌