خواهد كرد؛ پس ناگزير بايد مستند به شخصى باشد كه از ايشان به كمال قوايش متمايز باشد؛ ٦) شناخت اين شخص با معجزاتى كه بر از جانب خدا بودن وى دلالت كند، متحقق مى‌شود؛ ٧) مردم به دليل تفاوت مزاجشان در قبول خير و شرّ متفاوتند، پس لازم است اين شارع مؤيد به برهان و وعظ و ... باشد؛ ٨) از آنجا كه پيامبر در هر زمانى نيست، پس لازم است تا شريعت تا هنگام از بين رفتن آن بقاء يابد، پس بر ايشان عباداتى كه يادآور صاحب شرع باشند واجب است و در آنها سه گونه منافع است: رياضت نفس؛ عادت نفس به تفكر و نظر در امور الهيه؛ تذكر به خير و شرّ اخروى براى حفظ نظام زندگى. «١» اين استدلال اجتماعى بودن انسان را مفروض گرفته است و بر آن مبتنى مى‌باشد.
پيرو استدلال كلامى بر ضرورت نياز انسانى به هدايت آسمانى، در مباحث آيت‌اللَّه خامنه‌اى نيز ابعاد سياسى- اجتماعى نبوت برجسته و غالب مى‌باشد. از ديدگاه ايشان يكى از برجسته‌ترين عرصه‌هاى مهم فعاليت انبياى الهى، تعليم علوم و هدايت علمى انسانها بوده است. از نظر ايشان:
انبياء ... اولًا آمدند به مردم انديشيدن و فكر كردن ياد بدهند. بشريّت، اگر پيغمبران نبودند فكر كردن نمى‌دانست و لذا ما معتقديم كه اگر رشته نبوتّها در تاريخ نبود امروز بشريّت اين تكنيك و صنعت و پيشرفت مادّى، اين حركات محيّر العقول علمى را هم نمى‌داشت». اما ماهيت نبوت نوعى بر انگيختگى يا بعثت است كه اين برانگيختگى ابتدا در درون نبى اتفاق مى‌افتد و نبى آن را سپس «در محيط پيرامونش و در جهان» ايجاد مى‌كند. (٢٧/ ٣/ ١٣٦٠)
براى نيل به چنين انگيزش فراگيرى، انبيا دست به ايجاد تمدن و جامعه الهى مى‌زنند. «در اين جامعه هر كه بيايد انسان مى‌شود. اگر انسان كامل هم نشود مجبور مى‌شود به رفتار انسانها حركت كند، هر كه بخواهد در جامعه پيغمبر، خوب باشد مى‌تواند خوب باشد در حالى كه در جامعه‌هاى غير الهى اين چنين نيست.» (كتاب ولايت، ص ١٠- ١٢) از اين حيث پيامبر گرامى اسلام اقدام به تشكيل حكومت زده و جامعه اسلامى را در مدينه بنيان گذاشتند. اساس چنين جامعه‌اى نيز بر تعليم و تزكيه بنا شده است.
پيغمبر براى اين مبعوث شده بود كه مردم را تعليم دهد و تزكيه كند، «يعلمهم الكتاب و الحكمه و يزكيهم ...» (اما) چگونه مى‌شود بشريت را به آن سرمنزل نهايى نزديك كرد؟ آن وقتى كه اين‌