كارآيى برخوردار نيست. در اين راستا نقش نخبگان سياسى به طور عام و نخبگان سياست خارجى به طور خاص در كارآيى و يا عدم كارآيى سياست خارجى مهم و برجسته است.
در نوشتارهاى مربوط به سياست خارجى، نقش‌هاى مختلفى كه كشورها در عرصه سياست خارجى دنبال مى‌كنند، شناسايى و شمارش شده است. برخى از كشورها در پى ايفاى نقش «حفظ وضع موجود»، يا «برهم زننده وضع موجود»، «رهبر منطقه‌اى»، «رهبرى قوم گرايانه منطقه‌اى و فرامنطقه‌اى»، «رهبرى فرهنگى و مذهبى منطقه‌اى و فرا منطقه‌اى»، «ژاندارم منطقه‌اى»، «هژمون جهانى»، «رهبرى مخالفت با هژمون جهانى» و دهها نقش ديگرند. «١» در نظام جمهورى اسلامى، مهم‌ترين منبع براى شناخت اهداف سياست خارجى، قانون اساسى مى‌باشد كه با توجه به آنچه در مقدمه و اصول آن آمده است، مى‌توان اهداف نظام و نهادهاى فرهنگى، اجتماعى، سياسى و اقتصادى ايران را كه بر اساس اصول و ضوابط اسلامى تدوين شده، بشناسيم.
مجموع اهداف سياست خارجى ايران با بررسى قانون اساسى موارد زير است:
سعادت انسان در كل جامعه بشرى، استقلال كشور، ظلم ستيزى، عدالت خواهى، طرد نظام سلطه در جهان، حمايت از مبارزه حق طلبانه مستضعفين، تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمانان، ائتلاف و اتحاد ملل مسلمان و وحدت جهان اسلام و نيز دفاع از حقوق مسلمانان جهان، نفى هر گونه ستم‌گرى و ستم كشى، نفى هر گونه سلطه گرى و سلطه پذيرى، عدم تعهد در برابر قدرتهاى سلطه گر، طرد كامل استعمار و جلوگيرى از نفوذ اجانب، حفظ تماميت ارضى، نفى و اجتناب از پيمان هايى كه موجب سلطه بيگانه بر منابع طبيعى و اقتصاد كشور، فرهنگ و ارتش مى‌گردد.
روابط صلح‌آميز متقابل با دول غير محارب، صداقت و وفاى به عهد در معاهدات بين‌المللى.
اهداف سياست خارجى جمهورى اسلامى و تعيين اولويت‌هاى آن بر اساس سه اصل تثبيت شده «عزت»، «حكمت»، و «مصلحت» بوده و اين اصول سه گانه، جهت دهنده ارتباط جمهورى اسلامى با ديگر كشورهاست.
رهبر معظم انقلاب اهداف سياست خارجى را چنين تفسير مى‌كند:
هدف ما، هدف و راهى است كه اسلام معين كرده، نه در آن ظلم است و نه تجاوز به حقوق انسان، و نه بى اعتنايى به تجاوزهايى كه مردم ظالم نسبت به مردم مظلوم انجام مى‌دهند. حقوق انسان‌