ايشان براى حاكم و ولايت چهار ويژگى اساسى ذكر مى‌كنند:
١. قدرت ٢. عدالت ٣. حكمت ٤. رحمت.
آن شخصى يا آن دستگاهى كه اداره امور مردم را به عهده مى‌گيرد، بايد مظهر قدرت و حكمت و عدالت و رحمت باشد. «١» در «حديث ولايت» با ذكر برخى ويژگيها و شرايط ايجابى ولايت مى‌فرمايد:
١. ولايت در اسلام ناشى از ارزشهاست. ارزش‌هايى كه وجود آنها هم آن سمت و هم مردم را مصونيت مى‌بخشد؛ مثلًا عدالت ... از جمله شرايط ولايت است اگر اين شرط تأمين شد ولايت يك چيز آسيب‌ناپذير است. «٢» ٢. ولايت يك مفهوم مردمى است و متوجه به جهت حقوق مردم است و رعايت آنها و حفظ جانب انسانهاست و بلكه مردمى‌ترين نوع حكومت است. «٣» ٣. در حكومت ولايى حاكم بايد از متن مردم باشد، همان طورى كه در مورد خود پيامبر (ص) وجود دارد «بُعِث من انفسهم» يا «بعث منهم». «٤» ٤. ضمانت اجرايى اين حكومت درونى است. «٥» ٥. حاكم و والى از نظر قانون با ديگران مساوى است. «٦» ٦. ولايت يعنى حاكميت انسانهاى پارسا، انسانهاى مخالف با شهوات نفس خودشان و انسانهاى عامل به صالحات. «٧» ٧. خير انسانيت و مصلحت جامعه اسلامى در آن است. «٨» مفاهيم و شرايط سلبى ولايت‌ در كنار شرايط ايجابىِ ولايت، در انديشه سياسى مقام معظم رهبرى شرايط سلبى نيز وارد شده كه بخشى از آن به شرح ذيل است:
١. ولايت به هيچ وجه سلطنت نيست و والى نيز سلطان نيست. «٩» ٢. هر حكومتى كه ارتباط تنگاتنگ و محبت‌آميز با مردم نداشته باشد ولايت نيست. «١٠» ٣. اگر رابطه حاكمان و مردم براساس ترس و رعب و خوف باشد ولايت صادق نيست. «١١» ٤. اگر منشأ قدرت كودتا باشد. (ولايت صادق نيست.) «١٢» ٥. اگر خاستگاه قدرت وراثت و جانشينى نسبى باشد. (ولايت صادق نيست.) «١٣»