كشور ايفا كنند. ايشان مشاركت سياسى در انتخابات را حتى در زمانى كه به مرحله دوم نيز كشيده مى‌شود، واجب شرعى و سياسى مى‌دانند: «١» يك طرز فكر پيشرفته بسيار مدرن و قابل دفاع در نظام اسلامى براى حق رأى مردم و فعاليت‌هاى سياسى وجود دارد ... البته فعاليت‌هاى سياسى فقط حق رأى نيست ... آزادى‌هاى سياسى، حق رأى دادن، حق انتخاب كردن، حق فعاليت سياسى كردن، حق تلاش‌هاى سياسى كردن، اينها چيزى است كه در جوامع اسلامى از قديم معمول بوده است و اسلام اين را آورده [است‌]. «٢» تأمل در اين سخنان ما را به اين نتيجه مى‌رساند كه در فرهنگ سياسى مشاركتى البته از نوع اسلامى آن كه مد نظر رهبرى است، تنها تكليف مطرح نيست، تا اينكه صرفاً مردم به دليل وجوب شرعى، مشاركت سياسى داشته باشند و به صورت انفعالى وارد جامعه سياسى شوند، بلكه در كنار تكليف، حق نيز مطرح است. مشاركت سياسى حق مردم است، آزادى سياسى در چارچوب اسلامى آن، حق مردم است. آزادى سياسى از نظر رهبر انقلاب اسلامى به طور خلاصه بدين معناست كه افراد جامعه اسلامى در تكوين و همچنين هدايت نظام سياسى جامعه داراى نقش و اثر باشند. «٣» ايشان در ديدار با جوانان اصفهان از آنان مى‌خواهند كه آزادى را از مطالبات هميشگى خود بدانند:
آزادى اسلامى را با همان مفهوم بسيار والاى اسلامى كه دارد چه آزادى فردى، چه آزادى اجتماعى و سياسى، چه آزادى معنوى و روحى، اين را جزو خواسته‌هاى هميشگى خودشان بدانند. «٤» معظم‌له ريشه و منشأ فرهنگ سياسى مشاركتى در حكومت اسلامى را در چهار عامل زير معرفى مى‌كنند:
١. آيات قرآن كريم‌ ٢. روايات و از جمله نامه امام على (ع) به مالك اشتر ٣. روش حكومت در صدر اسلام‌ ٤. توصيه‌هاى مسلمانان دوره اول اسلام و عمل آنها با توده‌هاى مردم مسلمان و حتى غير مسلمان. «٥» فرهنگ سياسى مشاركتى در نظر معظم له ويژگى يك جامعه زنده است. به تعبير ايشان؛ در يك جامعه زنده همه موظفند به تلاش سياسى و البته تلاش سياسى غير از سياست‌زدگى و