توجه به فقه سياسى شيعه و استنباط اصل ولايت فقيه و ويژگى و اوصاف و حوزه اختيارات وى، از مقولاتى است كه گرچه توسط برخى ديگر از فقيهان نيز مورد استنباط قرار گرفت، اما بدون شك نقش امام در بارور كردن و اهتمام زيادتر به فقه سياسى شيعه نسبت به ساير فقيهان، متمايز و ممتاز مى‌باشد:
امام بزرگوار اين نقش را از متن فقه سياسى اسلام و از متن دين فهميد و استنباط كرد. «١» ٤. شرايط و عوامل تحول گفتمانى، مكتبى و پارادايمى فقه سياسى‌ فقه (سياسى) شيعه در طول ادوار گذشته و با تطور زمان و تحول زمانه بر بالندگى خود افزوده و هرچه كه از زمان تأسيس خود فاصله مى‌گيرد، عمق و سطح و روش‌هاى خود را نيز تكامل بخشيده است. براين اساس بايد گفت تحول در فقه به گونه‌اى بوده است كه مى‌توان فقه را فرزند زمانه خويش دانست. نظرى ابتدايى به ادوار فقه شيعه و مباحث مطرح شده توسط فقيهان و تحول در روش‌هاى اجتهاد بر اين مدعا مهر تأييد مى‌زند:
هميشه همين جور بوده، فقه در همه ادوار با حوادث واقعه هر دوره‌اى براى دوره بعد چيزهاى معمولى و به اصطلاح غير قابل توجهى است. «٢» و ما درصدديم كه علل، عوامل و شرايطى را كه به اين تحولات انجاميده است با توجه به ديدگاه‌هاى مقام معظم رهبرى مورد بررسى قرار دهيم. از اين رو اين بحث را در سه مقطع زمانى گذشته، حال و آينده مورد عنايت قرار مى‌دهيم و براساس آن، نقش اين عوامل و شرايط در تحول فقه در زمان گذشته، و زمان حاضر را بررسى و شرايطى را برمى‌شمريم كه به تحول فقه در زمان آينده خواهد انجاميد:
الف) زمان گذشته‌ فقه شيعه كه در طول سابقه هزار و دويست ساله خود آثار گرانبهايى را عرضه داشته و در طول زمان با تحول و نوآورى‌هاى زيادى مواجه بوده است. اين قضيه گاه به تندى و گاهى به كندى انجام مى‌شده، اما در هر حال شاهد گسستى در اين حوزه نبوده است:
در فقه، نوآورى هميشه بوده است. فقهاى ما در طول تاريخ هزار و دويست ساله فقاهت استدلالى و اجتهادى، نوآورى داشتند. «٣»