٤. استنباط فقه در راستاى حكومت كردن:
در تنقيح و تحقيق فقه كنونى ما، روزگارى كه اين فقه بخواهد نظام جامعه را اداره بكند پيش‌بينى نشده ... شما بايد يك بار ديگر از طهارت تا ديات نگاه كنيد و فقه استنباط كنيد براى حكومت كردن. «١» ٥. نگرش به فقه به عنوان قالب و شكلى براى حكومت و نظام اجتماعى:
ما در طول زمان، به دين و فقه به عنوان قالب و شكلى براى حكومت نگاه نكرديم ... امروز فقه، شكلى براى حكومت و شكلى براى نظام اجتماعى مِنها الحكومة است. حكومت جزئى از يك نظام اجتماعى است. «٢» ٦. نگاه كلان به مسائل جامعه و شئون حكومت و اداره جامعه:
ما وقتى در باب مسائل مالى اسلام بحث مى‌كنيم، بايد اين را مورد نظر قرار بدهيم كه جامعه اسلامى، نظام اسلامى، مجتمعى كه از مجموعه مسلمانها تشكيل شده است، اين امور مالى‌اش چگونه بايد بگذرد. اگر در باب خمس هم يا در باب زكات هم بحث مى‌كنيم. به اين لحاظ بحث كنيم كه اين نظام اسلامى از هر كسى چقدر و از چه چيزى و براى چه مصرفى بايد بگيرد؟ «٣» ٢. گفتمان فقه سياسى‌ واژه گفتمان «٤» بنابر تعريف اصطلاحى، به معناى پديده، مقوله يا جريانى اجتماعى است. به بيان ديگر، جريان و بسترى است كه داراى زمينه‌اى اجتماعى است و كلمات در اين بستر معنا مى‌يابند. «٥» و در هر حال منظور از آن مجموعه‌اى منسجم و همخوان از انگاره‌ها، ارزش‌ها و اصول نظرى و واقعيت‌هاى مرتبط با آنهاست. در توضيح بيشتر از اين واژه بايد گفت در هر دوره تاريخى ممكن است چندين نظام فكرى وجود داشته باشد، اما معمولًا يك نظام فكرى بر بقيه غلبه دارد و گفتمان، بيانگر تفكر غالب در هر دوره از تاريخ و در يك جامعه معين است.
بر اين اساس بايد گفت فقه سياسى شيعه در بستر اجتماعى و زمانى خود داراى تفكرات غالبى بوده است كه تفكرات ديگر را به حاشيه رانده است و ما درصدديم برخى از اين گفتمان‌ها را عرضه كنيم و قدرى در مورد آن به بحث بپردازيم. گفتمان اخبارى‌گرى و اجتهاد اصولى و گفتمان فقه شيعه و فقه اهل سنت، دو گفتمانى است كه اين تحقيق درصدد است بدان بپردازد.