ايشان «عدالت يعنى هر چيزى را در جاى خود قرار دادن. اين معناى عدل است عدالت آن چيزى نيست ... كه همه جامعه بايد يكسان برداشت كنند ... عدالت يعنى بر طبق حق عمل كردن. اين معناى عدالت است. حق هر چيزى را و هركسى را به او دادن.» (١٧/ ١٠/ ١٣٧١)، يا همان اعطاى كلّ ذى حقٍ حَقَّه (١٧/ ٥/ ١٣٨١)، يا در معنايى ديگر ايشان عدالت را به موازنه صحيح تعبير كرده‌اند. «يعنى رفتار صحيح، موازنه صحيح، معتدل بودن، به سمت عيب و خروج از حد، از هيچ طرف نرفتن، اين معناى عدل است»، در نتيجه تمايز عدل و قسط نيز آن است كه «همين عدل است، در مناسبات اجتماعى». (١/ ١١/ ١٣٧١) با تحقق چنين عدالتى است كه تمامى نيازهاى مادى و معنوى انسان تأمين مى‌شود.
با چنين معنايى از عدل است كه خداوند جهان هستى را بر اساس عدل آفريده است. «عدالت در بنيان عالم و آفرينش نقش اساسى دارد؛ يعنى سنت آفرينش، عدل است. و هر نظام اجتماعى اگر به دنبال اين سنت طبيعى و قانون الهىِ آفرينشى حركت كرد، ماندگار است، موفق است، كامياب است» (٧/ ٤/ ١٣٨٠). بر اين اساس، بنيان جامعه اسلامى نيز بر عدل قرار گرفته است.
اسلام تأكيد ويژه‌اى بر عدالت داشته است. «اسلام روى نقاطى تكيه كرده است كه آرزوى ديرين انسانها از اول تاريخ بشر تا امروز است. اسلام روى عدالت و اخوت و برادرى و كرامت انسان تكيه كرده؛ امروز بشر تشنه اينهاست. بشر، تشنه كرامت و عدالت و انسانيت واقعى است.» (٢/ ١٠/ ١٣٨٢) در زندگى جمعى و حكومتى امام على ع به عنوان امام شيعى نيز، «نقطه بارزتر از همه چيز «عدالت» است. همچنان كه در عمل فردى اميرالمؤمنين نقطه بارز تقواست، در عمل حكومتى و سياسى و شأن خلافت، اميرالمؤمنين بارزترين نقطه، عدالت است.» (٢٣/ ٨/ ١٣٨٢)
عدالت يكى از نيازهاى بنيادين بشرى دانسته شده است. «بالاتر از همه نيازهاى بشر، نياز بشر است به عدالت.» (٩/ ١/ ١٣٧٨) چنين نيازى از سنخ نيازهاى تغييرناپذير انسان است. «يعنى بشر از اول تاريخ تا هر وقتى كه زنده باشد محتاج به عدالت است؛ عدالت يك آرمان دائمى است.
با گذشت زمان، آرمان عدالت تغيير پيدا نمى‌كند. بله، شكلهاى تأمين عدالت تغيير پيدا مى‌كند.
وسائل رسيدن به عدالت تغيير پيدا مى‌كند، برحسب گذشت زمان؛ اما آرمان عدالت هميشه باقى است.» عدالت در كانون حقوق بشر اسلامى قرار دارد. «به اعتقاد ما ظريف‌ترين و دقيق‌ترين نمونه‌هاى حقوق بشر در اسلام است. حق حيات، حق آزادى، حق برخوردارى از عدالت، حق‌