كليات اشعار و آثار فارسى شيخ بهايى - شيخ بهائى - الصفحة ٤٨ - فصل فى التحقيق

تا نشد اوصاف امكانيش فهم‌

كى تواند ديد كوته‌دست وهم‌

ساحت عزت چسان داند برى‌

از خلاء و سطح و بعد جوهرى‌

تا ندانستست اعراض عدد

بر چه معنى خواهدش گفتى احد

هرچه گويد در رضا و در غضب‌

ز آن منزه دان جناب قدس رب‌

گرچه تقديس خداوند صمد

از ره تقليد هم ممكن بود

زان جهت گوئيم جمعى از عوام‌

يافته در سلك اسلام انتظام‌

ليك اين اسلام حكم ظاهر است‌

تا برون آيد ز گبر و بت‌پرست‌

گرنه فضل از حق خود دارد قبول‌

كى شود مقبول تقليد اصول‌

بلكه آن تقليد هم از مشكلات‌

اصل مطلب چون بود از غامضات‌

ز آن نبى مجمل رساند اول پيام‌

كه در آن منظور بودش خاص و عام‌

رفته رفته عقلها چون شد قوى‌

يافت بسطى مجملات معنوى‌

آنكه از علم سير دارد خبر

كرده در اقوال معصومين نظر

ديده اجمالات و تفصيلاتشان‌

در تكلم مختلف حالاتشان‌

سائلى پرسيد از تفويض و جبر

تا شناسد كيست در امت چو گبر

گفت تفويض آنكه اعمال تمام‌

حق مفوض كرده باشد بر انام‌

راست گفت اين نيز تفويضى بدست‌

ليك آن نه كز پيمبر واردست‌

چون نبودش تاب استعداد و درك‌

كرد زان تفسير اين تفويض درك‌

اى خوشا نفسى كه شد در جستجو

بس تفحص كرد حق را كوبكو

در همه حالات حق منظور داشت‌

حق ورا دانست، ناحق را گذاشت‌

گر چنينى هر كتابى را بخوان‌

عاقبت مأجورى خود را بدان‌

ورنه حق مقصود دارى اى خبيث‌

بر تو حجت باشد اين علم حديث‌