كليات اشعار و آثار فارسى شيخ بهايى - شيخ بهائى - الصفحة ٣٢٧ - فلسفه

الف- جهان‌شناسى عقلى، كه بررسى عالم خارج است، و در اين مبحث از مسأله‌ى ماده و مسأله‌ى حيات و نظرات مربوط بايند و گفتگو مى‌شود.

ب- روان‌شناسى عقلى، كه بررسى مسئله روح يا نفس ناطقه است، و در اين مبحث از مسئله روح و همچنين از فلسفه‌ى ماترياليسم و ايده‌آليسم گفتگو مى‌شود.

ج- خداشناسى عقلى كه گفتگو درباره‌ى مسأله‌ى خدا است.

دوم- فلسفه‌ى روان‌شناسى-

روانشناسى از چگونگى و خواص روان گفتگو مى‌كند و موضوع آن مطالعه‌ى حيات باطنى است.

فلسفه‌ى روانشناسى شامل مباحث زير است:

١- ادراك، كه در اين مبحث از حس و ادراك حسى و حافظه و تصور و خيال و انديشه و تصديق و استدلال بحث مى‌شود.

٢- انفعال، كه در اين مبحث از ميل و شوق و شهوت و بيم و مهر و كين و بطور كلى آنچه كه لذت و يا الم از آن حاصل شود گفتگو مى‌شود.

٣- اراده يا افعال، كه در اين مبحث از تمام حالات و امور نفسانى كه سبب جنبشى باشد و اثر خارجى از آن حاصل شود گفتگو مى‌شود.

سوم- فلسفه تربيتى-

فلسفه‌ى تربيتى درباره‌ى شناسائى روحيات و اصطلاحات جامعه‌ى بشرى و علل اخلاقى و كيفيت تربيت و نمو اخلاق و عادات و اعمال و رفتارى كه موجب پيشرفت و نمو اخلاق و عادات يك فردى شده بسبب آن اعمال، درجه شخصيت و احترام او برترى جويد و بطور خلاصه قواعدى كه در اصلاح تربيت و اخلاق جامعه و افراد آن مؤثر است، بحث مى‌كند.

بايد دانست كه فلسفه‌ى روانشناسى با فلسفه‌ى تربيتى ارتباط كامل و نزديك دارند و هر دو متساوياً مورد احتياج معلم تربيت مى‌باشد و مى‌توان آنها را در دسته‌بندى فلسفه در يك طبقه قرار داد.

تربيت بر دو قسم است:

١- تربيت اجتماعى، كه درباره‌