كليات اشعار و آثار فارسى شيخ بهايى - شيخ بهائى - الصفحة ٤١ - حكايت

گفت حاشا اين سخن ديوانگان‌

اين‌چنين بى‌ربط آمد بر زبان‌

پيش هر سبزه خرى مى‌داشتى‌

خوش بود تا در چرا بگماشتى‌

گر نبودى خر كه اين‌ها را چريد

اين علفها را چرا مى‌آفريد

گفت قدسى: هست خر نى حلق را

حق منزه از صفات خلق را

پس ملك هر دم صد استغفار برد

گرچه وى را ناقص و جاهل شمرد

با وجود نفى اقرار وجود

چون علف خوارش تصور كرده بود

بى‌تجارب ازكيا را علم نيست‌

كز علف حيوان تواند كرد زيست‌

هان تأمل كن در اين نقل شريف‌

كه در آن پنهان بود سر[١] لطيف‌

عابد اول در ميان خلق بود

كسب آداب و عبادت مى‌نمود

ورنه چون داند عبادت چون كند

بر چه ملت طاعت بى‌چون كند

در اوان خلطه را خلق جهان‌

ديده بود او، آنچه ديده ديگران‌

بعد از آن كرد او تجرد اختيار

چون نديده به ز طاعت هيچ كار

بود عقلش فاسد و ناقص، ولى‌

نه فساد ظاهر و نقص جلى‌

مرد عابد ديده بد خر را بسى‌

هر يكى را ليك در دست كسى‌

گفت اين‌ها خود همه از مردمست‌

هر يك از سعى خود آورده بدست‌

مالك ملك آمده هر كس بعقل‌

در تمسك دست ما را نيست دخل‌

چو نشد اين‌ها جمله ملك ديگرى‌

پس نباشد حضرت رب را خرى!

او ندانسته كه كل از حق بود

جمله را حق مالك مطلق بود

هرك را ملكيست از ابناء اوست‌

هرك را ماليست از اعطاء اوست‌

نزع و ايتايش بوفق حكمت است‌

هرك را گه عزت و گه ذلت است‌

هركجا باشد وجود خر بكار

مى‌كند ايجاد از يك تا هزار

هرچه خواهد مى‌كند پيدا بكن‌

بى‌علاج و آلت حرف و سخن‌

عقل عابد را چو اين عرفان نبود

با ملك كرد آن‌چنان گفت و شنود