كليات اشعار و آثار فارسى شيخ بهايى - شيخ بهائى - الصفحة ٣١٠ - حسن بن على

محيط حافظ تفاوت بسيار دارد.

*** حسين بن منصور حلاج-

حسين بن منصور الحلاج البيضاوى‌

از بيضا بوده كه شهريست از شهرهاى فارس.

ابتدا به مطالعه‌ى حكمت پرداخت و نيز مدتى در مشرق ايران و آسياى ميانه به سياحت پرداخت و سپس ببغداد رفت.

عقايد و سخنان او از قبيل انا الحق، مورد پسند طبقه‌ى قشرى آن زمان نبود و بالاخره بدگمانى سياسى و اغراض شخصى عده‌اى از درباريان مزيد بر علت گرديد و در نتيجه پس از تحمل آزار و رنج بسيار در سن ٦٤ سالگى به شهادت رسيد.

خلاصه‌ى عقايد وى بشرح زير است ١- انسان به هيچ نوع تصور و يا استدلال قادر نيست خدا را در فكر مجسم كند و يا حقيقت او را بيان نمايد و يا مورد مقايسه قرار دهد.

٢- روح الهى كه غير مادى و جاودانى است هنگامى كه با روح حيوانى انيس و همدم مى‌گردد محدود مى‌شود.

٣- وحدت با حق تنها از راه تسليم برنج و درد امكان‌پذير مى‌گردد.

٤- اعمال پرهيزكارانه ممكنست جاى عبادت را بگيرد.

*** حسن بن على-

حضرت امام حسن المجتبى ٧ دومين پيشواى شيعيان مى‌باشد.

نام آن امام حسن و كنيه‌اش ابو محمد و لقبش مجتبى است.

پدر بزرگوارشان حضرت امام على بن ابى طالب ٧ نخستين پيشواى بزرگ شيعيان، و والده ماجده ايشان، حضرت فاطمه بنت رسول اكرم صلى اللّه عليه و آله بود.

ولادت با سعادتش در پانزدهم رمضان سال دوم هجرى قمرى، و وفات آن حضرت در روز هفتم يا بيست و هشتم صفر سال ٤٩ هجرى قمرى در سن چهل و هفت سالگى روى داد و مدفن آن بزرگوار در بقيع مدينه است.

وى بفرمان معاويه و به‌وسيله جعده دختر اشعث بن قيس مسموم گرديد[١]

[١]- چون معاويه مايل بود پسر خود يزيد را بعد از خويش خليفه سازد و مى‌دانست كه اين امر بر خلاف شرطيست كه با حضرت مجتبى كرده است، لذا از اين لحاظ زوجه‌ى او را بفريفت تا آن بزرگوار را مسموم ساخت.