تحفه (در اخلاق و سياست) - دانش پژوه، محمدتقى - الصفحة ١٩ - باب دوم در آنچه ملوك با رعيت مغبوناند

باب دوم در آنچه ملوك با رعيت مغبون‌اند

قال رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلم: «ما لكم و الامراء، لكم صفو امرهم و عليهم كدره» بدان ارشدك اللّه كه اگر عاقل بر وخامت عواقب امارت بچشم عبرت‌بين نظر اندازد، مشرب عذب آنرا از شوائب اقذاء كدورت مبرّا نبيند، و عوار قباحت عوايق آن بر زينت فلاحت علايق آن مرجّح يابد. اگر شخصى حازم پيش‌انديش را يك دشمن باشد، عقل آن اقتضا كند كه اجزاى آنات شب و روز آن شخص بر استخبار احوال و استطلاع‌[١] اخبار آن دشمن مستغرق باشد و يك دقيقه از حزم و احتياط مهمل نگذارد. چه اگر اهمال و اغفال ورزد، دشمن مكنت فرصت غنيمت شمارد و دست بردها نمايد، كه دست انديشه از تدارك آن قاصر ماند. شعر:

[١٣ ر] و بنابرين معنى بر جميع اوقات منغّص باشد، فكيف شخصى كه به عدد موى اندام اعداى بى‌اندام داشته باشد، كه دفع و قمع هريك از مواجب ثبات حشمت و نظام مملكت او تواند بود، چگونه گشاده‌خاطر و طربناك بوظيفه عشرت مشغول گردد.

و والى را با وجود تعلّقات متوالى بنفس خود بتدبير و ترتيب اهل حرم و

[١] - ص: استبطاع.