تحفه (در اخلاق و سياست) - دانش پژوه، محمدتقى - الصفحة ١٠١ - باب هفتم در احوال وزرا و طرفى از طرف و حكايات ايشان

باب هفتم در احوال وزرا و طرفى از طرف و حكايات ايشان‌

قال اللّه تعالى حاكيا عن موسى عليه [السلم‌]: «اجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي، هارُونَ أَخِي، اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي، وَ أَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي»[١]. و قال النبى صلى اللّه عليه و سلم:

«اذا اراد اللّه بملك خيرا قيض له وزيرا صالحا، ان نسى ذكره، و ان عدل اعانه».

چون حقّ سبحانه و تعالى يكى از ملوك را بنظر عنايت ملحوظ فرمايد و بسعادت هردو جهانى محظوظ گرداند، او را وزيرى صالح كرامت كند، كه اگر دقيقه‌اى از دقايق عدل و احسان از لوح دل او برود، او را با ياد دهد، و اگر عزم اجمال حزم كند، [٧٠ پ‌] حسن معاونت دريغ ندارد.

و لفظ[٢] «وزير» يا از «وزر» مشتق است، و آن «پناه‌جاى» باشد. قال اللّه تعالى: «كَلَّا لا وَزَرَ»[٣]. يا از «وزر» و آن «ثقل» باشد. يعنى ملوك در معضلات امور برأى و رويّت وزرا پناه طلبند، تا وزرا اعبا و اثقال اشغال از دوش دل ملوك تحمّل نمايند. چه قواعد مملكت بحسن تقرير وزرا ممهّد است و فوايد دولت بيمن تدبيرشان منضّد، و كلك بى‌قرار گوهربار وزير نايب تيغ مريخ آثار ملك تواند بود كه «الوزير عون الامير، و شريكه فى التدبير».

و چون درگاه‌[٤] وزير مفزع اصحاب استنجاد، و باب او مقرع اصحاب استرفاد است و سفير و واسطه ميان ملك و خلق اوست، بايد كه مالك ازمّت تمامت‌

[١] - قرآن ٢٠: ٣١.

[٢] - تج ٩٦، طق ١٣٧.

[٣] - قرآن ٧٥: ١١.

[٤] - تج ٩٦، طق ١٣٦.