تحفه (در اخلاق و سياست) - دانش پژوه، محمدتقى - الصفحة ١٠٢ - باب هفتم در احوال وزرا و طرفى از طرف و حكايات ايشان

مكارم اخلاق باشد، خاصّه فرط تواضع و بسط خلق، و لطف و حلم و اشاعت مبّرات؛ و برجاحت عقل و سماحت خلق از ابناى جنس سرآمده، و در غزارت فضل انگشت‌نماى جهانيان گشته، تا خلايق حاجات و مصالح خويش عرض توانند كرد.

و هركرا حقّ سبحانه و تعالى بخلعت كرامت وزارت، كه تالى خلافت [٧١ ر] و ثانى سلطنت است، و نضارت حديقه دولت و بصارت حدقه مملكت از تدبير رأى ثاقب ايشان تواند بود، تخصيص فرمود، و تاج اين موهبت برفرق مبارك او نهاد؛ بر ذمّت كرم [ا] و واجب شد كه بعزم ثاقب و جدّ صاعد و اقبال مساعد، بدين منصب خطير اقبال نمايد، و در اتمام مهامّ خاصّ و عامّ، و استدراك اخلال، اهتمام تمام فرمايد. مقادير جمهور رعيّت و رعات را در نصاب استيهال و مصابّ استحقاق فرود آرد، تا حكيم از جاهل و اصيل از خامل ممتاز شوند.

و بر كارها نوّاب كاردان كافى معتمد عليه رحيم‌دل خداترس جلد معيّن كند، كه بر فرط دوربينى و غايت عاقبت‌انديشى او اعتماد داشته باشد، تا قضاى حوايج مسلمانان را بجان ميان دربندند، و وجوه خزانه از وجوب انگيزند و سمت اقتصاد را التزام نمايند[١]

و پيوسته تحرّى مراضى ايزد تعالى برهمه مقدّم و مرجّح دارند و مراسم خدمات شايسته فريضه دانند، و در قيل و قال و جواب و سؤال با رعيّت بامر «فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَيِّناً»[٢] مؤتمّ باشند، و رعايت جانب رعيّت را مستدعى دوام ايّام دولت شناسند، و درين ميانه [٧١ پ‌] از ترانه «انّ لنفسك عليك حقّا فلا تضعه غافلا» غافل نباشند، تا در كارها لازمه «اعطوا القوس باريها» متروك نماند و طريق «استعينوا على كل ضيقة نصايح اهلها» مسلوك دارد.

[١] - ص: سمت اقتضا در التزام نمايند.

[٢] - قرآن ٢٠: ٤٤.