تحفه (در اخلاق و سياست) - دانش پژوه، محمدتقى - الصفحة ١٠٨ - حكايت

ديگر، صاحب كافى الكفاة اسماعيل بن عبّاد[١] است. بزرگوارى صاحب و فضايل و كمالات او مشهورتر از آنست كه در آن بفضل بيان حاجت افتد، شعر:

خاطر وقّاد او مفترع معانى بكر، و طبع نقادش‌[٢] مخترع مبانى فكر بود؛ و در فنون علوم نحو و لغت و شعر و اصولين تصانيف دارد، و شهرت رسايل و نكت و لطايف او از آن گذشته كه ببسطى حاجت افتد. حيا از حياى‌حياى او آب شد [ه‌] در خاك افتادى؛ و بحار زخار با كفّ راد او بخار نمودى. اگر عمر و عمر يافتى و مغيره (؟) را غبار فنا بر دوش جان دوختى، اضطراب آداب از مشاغل انفاس او اقتباس كردندى.

هم از حكايت او گويند[٣] هرسال پنجاه هزار دينار ببغداد فرستادى تا بر علما و فضلا و فقها و سادات مصروف شدى.

و چون ابو بكر خوارزمى بخدمت صاحب عبّاد رفت، صاحب مقدّم او را بتبجيل و تعظيم مقابل داشت و از اكرام و اجلال دقيقه‌اى مهمل نگذاشت، اما كسوت عطاى صاحب از قدّ طمع و توّقع او قاصر بود. استاد ابو بكر بخراسان مراجعت نمود و در اهاجى صاحب نظمهاى شنيع ترتيب داد، شعر:

[٧٥ پ‌] و ازين انواع هجوها كه نسيان حقوق و كفران نعم از مطالع و مقاطع آن ظاهرست بگفت. و چون از دنيا رخت بربست صاحب اين دو بيت انشا كرد، شعر:

[١] - تج ٢٤٣.

[٢] - ص: منقادش.

[٣] - تج ٢٤٤.