ترجمه خصال شيخ صدوق - مدرس گيلاني، مرتضي - الصفحة ٨٣ - (٢٧٥) هر كه سه منش داشته باشد ايمانش كامل است
ترجمه
(٢٧٥) هر كه سه منش داشته باشد ايمانش كامل است
- امام صادق گفته: «هر كه داراى سه منش باشد، ايمانش كامل است: آنكه برابر ستم شكيبا باشد و خشم خود را فرو خورد و آن را با خدا گزارد و درگذرد. گذشت كند از آنان كه خدا ايشان را بىشمار به بهشت برد و شفاعت وى را براى مردم بپذيرد اگر چه به اندازه قوم ربيعه و مضر باشند. پيامبر گفته: هر كه سه منش را در خود فراهم كند همه اوصاف ايمانى را كامل كرده.
از هشام پور معاذ روايت شده كه گفت: ملازم عمر بن عبد العزيز بودم كه به مدينه فرود آمد. منادى وى بانگ برآورد هر كه ستم كشيده است نزد خليفه عمر بن عبد العزيز آيد. امام محمد باقر به درگاه وى آمد حاجب خليفه مزاحم گفت: كه محمد بن على الباقر بر در است، گفت: در آيد چون وارد شد خليفه را گريان ديد كه سرشك خود را پاك مىكرد، امام گستاخانه گفت: اى عمر چرا گريانى؟
هشام سبب گريهاش را گفت، امام گفت: اى عمر جهان چون بازاريست دستهيى از آن چيزى برند كه سودمند گردند و دستهيى چيزى برند كه زيان بينند، چه بسيار مردمانى كه به كارهايى كه ما در آن هستيم خويشتن را زيان رسانيدند تا مرگشان فرا رسيد و از آن نكوهيدگى رخت كشيدند. چون براى آخرت توشهيى نساخته بودند و از بدى كوتاهى نكردند آنچه از جهان گرد كردند وارثان نابكار وى بر خويش قسمت كردند و ايشان نزد كسى رفتند كه بهانه آنان را نپذيرد. سزاوار است كه به كارهاى جهان ديده بگشاييم و از كارهاى ناشايست كناره كنيم، از خداى جهان بپرهيز، دل خود را بدو چيز بسپار، چيزى از جهان برگير كه چون درگذشتى از خوبيها با تو باشد و از بديها دورى كن و چيزى مبر كه نزد خدا پشيمانى داشته باشد. اى عمر از خداى بترس در خود را براى مردم گشادهدار و ايشان را به آسانى بپذير ستمرسيده را يارى كن و دست ستمكار را از مردم كوتاه كن. بعدا گفت: هر كه داراى سه چيز باشد ايمانش به خداى جهان كامل است، عمر چون شنيد به دو زانو نشست و گفت: اى دودمان پيامبر آنها كدام است؟ گفت: «اى عمر هر كه خشنود گردد، خشنودى او را به تباهى نكشاند و چون خشمناك گردد خشمش او را از حق بيرون نبرد و چون توانايى يافت از آنچه كه از او نيست دست كوتاه كند». عمر دوات و كاغذ خواست و نوشت: «بنام خداوند بخشايشگر مهربان عمر بن عبد العزيز فدك را كه حق محمد بن على بود به او باز پس داد».
امام گفت: گرونده به خدا كسىست كه چون چيزى را پسندد خوشى او را به گناه نكشاند و چون چيزى را بد دارد خشم او را از گفتار راست بيرون نبرد. آن كس مؤمن است كه توانايى او را به دست اندازى به حق ديگران برنگزيند. پيامبر گفت: هر كس سه منش داشته باشد ايمان او به حد كمال رسيده است: آنكه خشنودى او را به گناه نكشاند و خشم او را از حق بيرون نبرد و چون توانايى يافت